Normallaşdırma (rus. нормализация; ing. normalization) termini bir neçə sahədə işlənir və hər birində özünəməxsus mənaya malikdir. Ümumi mənada normallaşdırma müəyyən bir sistem, proses və ya obyektin qəbul edilmiş standartlara, norma və qaydalara uyğunlaşdırılması, standartlaşdırılması deməkdir. Bu uyğunlaşdırma prosesi müxtəlif meyarlar əsasında həyata keçirilir və nəticədə daha səmərəli, daha effektiv və daha idarəolunan bir sistem əldə edilir.
Dilçilikdə normallaşdırma əsasən ədəbi dilin təkmilləşdirilməsi, onun qrammatik qaydalarının, leksik vahidlərinin və üslubunun tənzimlənməsi, vahid standartlara salınması deməkdir. Bu proses yazılı və şifahi nitqdə qrammatik səhvlərin aradan qaldırılmasını, lüğət zənginliyinin artırılmasını və üslubun təkmilləşdirilməsini əhatə edir. Dil normallaşdırılması prosesi adətən dilçilər, yazıçı və redaktorlar tərəfindən həyata keçirilir və dövlət tərəfindən dəstəklənir.
Riyaziyyatda və xüsusilə də verilənlər bazalarında normallaşdırma verilənlərin təşkilinin optimallaşdırılması üçün istifadə olunan bir texnikadır. Bu proses verilənlər arasındakı artıqlığı aradan qaldırmaq, məlumat tutumunu azaltmaq və verilənlərə girişin sürətini artırmaq məqsədi daşıyır. Verilənlərin normallaşdırılması müxtəlif formalarda (1NF, 2NF, 3NF və s.) həyata keçirilə bilər və hər bir forma verilənlərin təşkili üçün müəyyən qaydaları müəyyənləşdirir.
Texnikada normallaşdırma müəyyən parametrlərin standartlaşdırılması, məsələn, ölçülərin, gücün, tezliyin və s., deməkdir. Bu, müxtəlif cihazların və sistemlərin bir-biri ilə uyğunluğunu təmin edir və istehsal prosesini asanlaşdırır. Məsələn, elektrik cihazlarının gərginliyinin və tezliyinin normallaşdırılması bütün cihazların bir-biri ilə uyğun işləməsini təmin edir.
Sosiologiyada normallaşdırma sosial davranışların, normaların və dəyərlərin qəbul edilmiş standartlara uyğunlaşdırılması prosesidir. Bu proses sosial nizamı saxlamaq və sosial həyatın sabitliyini təmin etmək məqsədi daşıyır. Lakin, həddindən artıq normallaşdırma sosial innovasiyanı və fərdi azadlığı məhdudlaşdıra bilər.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
Dil normallaşdırılması müasir Azərbaycan ədəbi dilinin inkişafı üçün vacibdir.
Verilənlər bazasının normallaşdırılması məlumatların etibarlılığını artırır.
Elektrik şəbəkəsinin gərginliyinin normallaşdırılması enerji təchizatının etibarlılığını təmin edir.
Cəmiyyətin normallaşdırılması üçün sosial ədalət vacibdir.