Noktürn (fr. nocturne) fransız dilindən götürülmüş bir termin olub, əslində “gecə mahnısı” mənasını verir. Lüğətlərdə sadəcə "kiçik lirik musiqi əsəri" kimi təsvir olunsa da, bu tərif noktürnün zərifliyini və özünəməxsus xüsusiyyətlərini tam əks etdirmir. Daha dəqiq desək, noktürn, əsasən, piano üçün yazılmış, lirik və melankolik əhval-ruhiyyəli, intizama malik olmayan, sərbəst formaya sahib, instrumental musiqi əsəridir. Əsər adından da göründüyü kimi, gecənin sakitliyini, gizli duyğuları, xəyalları, nostaljini və ya əsrarəngiz bir atmosferi təsvir edir.
Noktürnün əsas xüsusiyyətləri arasında melodik zənginliyi, harmonik incəlikləri və ifadəli dinamikası ön plana çıxır. Əsərlərdə geniş dinamik diapazon istifadə olunur, piano səsinin imkanlarından ustalıqla yararlanılır, səs rəngləri və pedallardan effektli istifadə edilir. Forma baxımından, noktürn, sonat formasından fərqli olaraq, daha sərbəst və özbaşınadır; müəyyən bir sxemə əməl etmək məcburiyyətində deyil.
Musiqi tarixində noktürn janrının inkişafında F. Şopenin müstəsna rolu vardır. Onun yazdığı noktürnlar bu janrın klassik nümunələri sayılır və bu gün də geniş auditoriya tərəfindən sevilərək ifa olunur. Lakin, Şopenden əvvəl də və ondan sonra da bir çox bəstəkarlar noktürn janrında əsərlər yaratmışlar. Bu, nokürnün musiqi ədəbiyyatında möhkəm yer tutduğunu göstərir.
Cümlə içində istifadəsi nümunələri:
- Konsertdə Şopennin gözəl noktürnünü dinlədik.
- Pianoçu noktürnləri incəliklə ifa etdi.
- Onun musiqisi romantik noktürn əsərlərinə bənzəyirdi.
- Gecənin sakitliyini əks etdirən bir noktürn yazdı.