izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nisyan sözü Azərbaycan dilində klassik üslubda işlənən bir söz olub, "unutma" və "yaddan çıxarma" mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdəki qısa izahlar nisyanın zəngin semantik potensialını tam əks etdirmir. Əslində, nisyan sadəcə bir şeyin yaddan çıxması deyil, daha çox bir şeyin şüurdan tədricən silinməsi, zamanla solub getməsi, əhəmiyyətini itirməsi kimi daha incə bir məna daşıyır. Bu, passiv bir unutma deyil, bir növ "məlumatsızlığa qərq olma" və ya "tarixdən silinmə" kimi də anlaşıla bilər.

Nisyanın kökü fars dilinə gedib çıxır. Farsca "نیسان" (nisyan) sözü "unutma, yaddan çıxma" mənasını verir. Bu etimoloji əlaqə nisyanın mənasını daha aydınlaşdırır. Sözün klassik üslubda işlənməsi onun daha çox ədəbi əsərlərdə, xüsusilə də tarixi və fəlsəfi kontekstlərdə istifadə olunmasını göstərir. Müasir Azərbaycan dilində daha çox "unutma" və "yaddan çıxarma" sözləri işlədilir, lakin nisyan sözü ifadənin ifadəlilik dərəcəsini artırmaq, sözün əhəmiyyətini vurğulamaq üçün istifadə oluna bilər.

A.Səhhətin misalında ("Vətənin neməti nisyan olmaz; Naxələflər ona qurban olmaz") nisyan sözü vətənin nemətlərinin unudulmaz, əbədi olması fikrini ifadə edir. Burada nisyan sadəcə bir şeyin yaddan çıxması kimi deyil, tarixdən silinməməsi, əbədi olaraq qalmaması mənasında işlənilir. Başqa bir nümunə olaraq, "qəhrəmanlıqları nisyan qapanıb" deyə bilərik. Bu ifadə qəhrəmanlıqların unutulduğunu, zamanla itirildiyini, tarixin səhifələrindən silindiyini ifadə edir.

Beləliklə, nisyan sözünün mənası sadəcə "unutma" ilə məhdudlaşmır. O, unutmanın müxtəlif səviyyələrini, zamanın təsiri altında məlumatın solmasını, əhəmiyyətini itirməsini və hətta tarixdən silinməsini ifadə edən zəngin bir semantik sahəyə malikdir. Bu mənanı anlamaq üçün sözün işləndiyi kontekstin nəzərə alınması vacibdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz