Nihilizm [lat. nihil - heç nə] termini əsasən XIX əsrin ikinci yarısında Rusiyada yaranmış və yayılmış fəlsəfi və ictimai-siyasi bir təmayüldür. Lüğətlərdə sadəcə "hər şeyin mənasızlığına inanmaq" kimi təqdim olunsa da, nihilizmin mənası və əhatəsi daha geniş və mürəkkəbdir. O, yalnız mövcudluğun mənasızlığına inanmaqdan deyil, mövcud quruluşlara, ənənələrə, dəyərlərə, norma və prinsiplərə qarşı kəskin tənqidi və onların rədd edilməsini əhatə edir.
XIX əsrin Rusiyasında nihilizm, əsasən, serfliyin ləğv edilməsindən sonra yaranmış ictimai-siyasi vəziyyətlə sıx bağlı idi. O, köhnə feodal dəyərlərə, çarizmə və kilsəyə qarşı çıxış edən, mütərəqqi ziyalıların, əsasən, intellektual və radikal gənclərin ideologiyası kimi formalaşdı. Nihilistlər mövcud ictimai quruluşu köhnəlmiş və ədalətsiz hesab edir, köklü dəyişikliklər tələb edirdilər. Onlar ənənəvi ailə quruluşuna, mülkiyyətə, dinə və əxlaqi dəyərlərə şübhə ilə yanaşır, onları "köhnə dünyanın" qalıqları kimi qəbul edirdilər.
Ancaq nihilizm sadəcə bir inkar ideologiyası deyildi. O, həm də yeni, proqressiv bir dünyanın yaradılması üçün mübarizəni əhatə edirdi. Nihilistlərin hədəfi cəmiyyətin əsaslı şəkildə dəyişdirilməsi, ədalətli və bərabər bir cəmiyyətin qurulması idi. Bu mənada, nihilizm müəyyən dərəcədə revolyusioner bir ideologiya kimi də qəbul edilə bilər.
Müasir kontekstdə isə nihilizm daha geniş mənada istifadə olunur və dəyərlərin rədd edilməsi, məqsədsizliyin və inanc boşluğunun ifadəsidir. Bu, həm fəlsəfi bir mövqe, həm də həyat tərzi kimi təzahür edə bilər. Məsələn, "mədəni nihilizm" ifadəsi mədəni dəyərlərin rədd edilməsini, "əxlaqi nihilizm" isə əxlaqi prinsiplərin rədd edilməsini bildirir.
Beləliklə, nihilizmin mənası tarixi kontekstdən və onun istifadə olunduğu kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilir. Ancaq onun əsas xüsusiyyətləri mövcud quruluşlara, dəyərlərə və prinsiplərə qarşı tənqidi və onların rədd edilməsi kimi qalır.