izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nəmçiləmək felinin Azərbaycan dilindəki əsas mənası "narın-narın yağmaq, yağış çiləmək" olaraq tərif olunur. Lakin bu tərif, felin ifadə etdiyi incəlik və təsir gücünü tam əks etdirmir. Nəmçiləmək, sadəcə yağışın yağması deyil, xüsusilə də zərif, incə damcıların yer üzünə, bitkilərə, əşyalara və ya canlılara dəyərək nəmini artırması, onları nəmləndirməsi mənasını verir. Bu prosesdə yağışın intensivliyi azdır, ancaq uzunmüddətli təsiri ilə nəzərə çarpır. Belə ki, güclü yağış insanları isladır, nəmçiləyən yağış isə onları yumşaq şəkildə nəmləndirir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "nəm" kökünə "-çiləmək" əlavəsindən əmələ gəldiyini görərik. "-çiləmək" əlavəsi isə kiçik, incə hərəkətləri, səpələnməni ifadə edir. Beləliklə, nəmçiləmək "nəmliyi incə şəkildə səpmək, yaymaq" mənasını da özündə ehtiva edir.

Cümlədəki istifadəsi: "Yavaş-yavaş yağış nəmçiləyir, xırda damcılar Gülzarın üzünə, döşlərinə toxunurdu" cümləsində nəmçiləmək feli yağışın zəif, amma davamlı şəkildə yağmasını və bu yağışın Gülzarın bədəninə incə və yumşaq təsirini göstərir. Bu cümlədə feli poetik bir şəkildə işlədilmişdir. Nəmçiləmək feli, həmçinin bitkilərin suvarılması, torpağın nəmləndirilməsi kimi hallarda da işlənə bilər. Məsələn, "Bahar yağışları torpağı yaxşıca nəmçilədir" və ya "Çiçəkləri səhər tezdən nəmçilədim" kimi cümlələrdə istifadə edilə bilər.

Qısaca, nəmçiləmək feli, zərif, incə və uzunmüddətli bir nəm təsirini ifadə edən, poetik və ədəbi istifadəyə əlverişli bir söz olaraq qalır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz