Nəqşə sözü fars mənşəli olub, əsasən "plan" sözünün sinonimi kimi işlənir. Lüğətlərdə verilən "plan"ın 1 və 3-cü mənalarına istinad edilir. Lakin bu, nəqşə sözünün məna dairəsini tam əhatə etmir. Çünki "nəqşə" sadəcə bir planı, bir layihəni deyil, həm də daha geniş mənada, bir şeyin ətraflı təsvirini, xəyalda canlandırılmış görünüşünü, ya da bir səthin üzərindəki naxışı, təsviri ifadə edə bilər.
Beləliklə, "nəqşə" sözünün mənasını daha dəqiq və geniş şəkildə aşağıdakı kimi təqdim etmək olar: Bir şeyin əvvəlcədən hazırlanmış planı, layihəsi (məsələn, bina nəqşəsi, geyim nəqşəsi); bir şeyin ətraflı təsviri, xəritəsi; zehində canlandırılmış, xəyalda təsəvvür edilmiş görünüş; səth üzərindəki naxış, rəsm, təsvir. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər.
Misal olaraq verilən cümlədə ("İndi öz otağıma daşındıqda, ta qızlığımdan xəyalımda nəqşəsini çəkdiyim otağı hazırlamağa başladım") "nəqşə" sözü xəyalda canlandırılmış, ideal otağın təsvirini, xəyalda qurulmuş planını bildirir. Bu mənada "nəqşə" sözü "təsəvvür", "xəyal", "göz önündə canlandırma" kimi mənalara yaxındır.
Nəqşə sözünün işlənməsinə dair başqa nümunələr:
- Şəhərin nəqşəsi: Şəhərin coğrafi xəritəsi.
- Paltarın nəqşəsi: Paltarın kəsilməsi üçün hazırlanmış sxem.
- Əsərin nəqşəsi: Əsərin ümumi quruluşu, planı.
- Səmanın ulduzlu nəqşəsi: Səmanın ulduzlarının düzülüşü.
Gördüyümüz kimi, "nəqşə" sözü geniş məna kəsb edir və kontekstdən asılı olaraq müxtəlif mənalarda işlənə bilər. Ona görə də tərcümə və ya təhlil zamanı kontekstə diqqət yetirmək olduqca vacibdir.