Neçənci sözü Azərbaycan dilinin sual əvəzliklərindən biri olub, əşyanın, hadisənin və ya anlayışın sıra nömrəsini, ardıcıllıqdakı yerini soruşmaq üçün işlədilir. Mənası, əsasən, "hansı sıra nömrəsində?", "hansıncı?", "sıra ilə neçənci?" suallarına cavab tapmaq üçün istifadə olunur.
Lüğətlərdə sadəcə "əşyanın sırasını müəyyənləşdirmək üçün sual əvəzliyi" kimi tərif edilməsi mənasının tam əhatəsini verməyə yetərli deyil. "Neçənci"nin istifadə sahəsi daha genişdir. Məsələn, zaman, məkan, ardıcıllıq və sıra ilə bağlı müxtəlif kontekstlərdə işlədilə bilir.
Mənşə etibarilə, "neçənci" sözü "neçə" əvəzliyi ilə "-inci" sıra bildirən şəkilçinin birləşməsindən əmələ gəlib. "Neçə"nin kökü qədim türk dillərindən gəlir və miqdarı soruşmaq mənasını verir. "-inci" şəkilçisi isə sıra nömrəsini ifadə edir.
İstifadə nümunələri:
1. Zaman: "Neçənci ildə doğulmuşsan?", "Neçənci əsrdə yaşayırıq?", "Konsert neçənci saatda başlayacaq?"
2. Məkan: "Neçənci mərtəbədə yaşayırsınız?", "O, neçənci sırada oturur?", "Neçənci evdə yaşayırsınız?"
3. Ardıcıllıq: "Neçənci dəfədir bunu edirsən?", "Bu neçənci hədiyyəndir?", "Neçənci hissəsini oxuyursan?"
4. Sıra nömrəsi: "Neçənci sinifdə oxuyursan?", "Neçənci yerə layiq görüldün?", "Neçənci nömrəli avtobusla gedirsən?"
Göründüyü kimi, "neçənci" sözü sadəcə bir sıra nömrəsini soruşmaq üçün deyil, daha geniş kontekstlərdə, zaman, məkan və ardıcıllıqla bağlı suallar vermək üçün işlədilən çoxfunksiyalı bir sual əvəzliyidir.