izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nazikdodaqlı sifəti, dodaqlarının nazikliyi ilə seçilən şəxsi və ya varlığı ifadə edir. Bu söz, "nazik" və "dodaqlı" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş mürəkkəb sifətdir. "Nazik" sözü, "incə", "qalın olmayan", "aralıq məsafəsi az olan" mənalarını verir. "Dodaqlı" isə "dodağı olan", "dodaqları olan" mənalarını ifadə edir. Beləliklə, "nazikdodaqlı" sözü, fiziki xüsusiyyəti, yəni dodaqların incəliyini vurğulayır.

Lüğətlərdə sadəcə "dodaqları nazik olan" kimi qısa izahı verilsə də, "nazikdodaqlı" sözünün işlənmə dairəsi daha genişdir. Məsələn, ədəbi əsərlərdə şəxsin xarakterini, hətta əhval-ruhiyyəsini ifadə etmək üçün istifadə oluna bilər. Nazik dodaqlar, bəzi mədəniyyətlərdə gözəllik meyarı kimi qəbul edilməsə də, bədii ədəbiyyatda obrazın təsvirinə köməkçi olur. Mətndə "nazikdodaqlı qız" kimi istifadə olunması, qızın xarici görünüşünün bir xüsusiyyətini qeyd etməklə yanaşı, oxucunun onun haqqında müəyyən təsəvvür yaratmasına da səbəb olur. Bu təsəvvür, müəllifin əsərin ümumi tonuna və qız obrazının xarakterinə uyğun olaraq fərqlənə bilər.

Dilçilik baxımından, "nazikdodaqlı" sözünün mənşəyi türk dillərinə aiddir. "Nazik" və "dodaq" sözlərinin kökləri qədim türkcəyə gedib çıxır və zaman ərzində mənalarında əhəmiyyətli dəyişikliklər olmayıb. Sözün əmələ gəlmə quruluşu da aydın və sadədir. Sifət kimi işlənən bu söz, adətən isimdən əvvəl və ya sonra gəlir (məs: nazikdodaqlı qız, qız nazikdodaqlıdır).

Qısaca, "nazikdodaqlı" sözü, sadəcə fiziki bir xüsusiyyəti deyil, həm də ədəbi və incəsənət kontekstində daha geniş mənalar daşıya bilən ifadədir. Onun mənasını tam anlamaq üçün istifadə olunduğu kontekstdən asılı olaraq müxtəlif yanaşmaların tətbiqi lazımdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz