Navar (is.) - Toxunma materiallarının (məsələn, xalça, kilim, cecim və s.) kənarlarına, haşiyəsinə tikilən, bəzən bəzəkli, bəzən sadə, onu möhkəmləndirən və estetik görünüş verən parça zolağıdır. Navar, əsas toxunmanın davamlılığını artırmaq, ipliklərin dağılmasının qarşısını almaq və əsərin ümumi görünüşünü tamamlamaq məqsədilə istifadə olunur. Həmçinin, navar toxunmanın növündən, materialından və məqsədindən asılı olaraq müxtəlif enlərdə, rənglərdə və toxuma üsullarında ola bilər.
Etimologiya: Sözün etimologiyası tam aydın deyil, lakin ehtimal ki, türk dillərindən gəlir. “Navar” sözünün mənası ilə əlaqəli olan, kənar, haşiyə mənasını verən digər türk dillərindən gələn sözlərlə əlaqələndirilə bilər. Daha dəqiq bir etimoloji tədqiqat tələb olunur.
İstifadə nümunələri:
- “Nənəm əl işi ilə toxuduğu kilimin navarını əl işləmə ilə bəzəmişdi.” (Burada navar kilimin kənarındakı bəzəkli parçanı ifadə edir.)
- “Cecimin navarı möhkəm tikilib, uzun illər dayanacaq.” (Bu nümunədə navarın möhkəmləndirici funksiyasını vurğulayır.)
- “Qədim xalçanın navarı onun yaşını və mənşəyini müəyyənləşdirməyə kömək etdi.” (Bu cümlə navarın tarixi əhəmiyyətini göstərir.)
- “O, xalçanın navarını dəyişərək ona yeni bir görünüş verdi.” (Burada navarın estetik funksiyası önə çıxarılır.)
Sinonimlər: Navar üçün tam sinonim yoxdur, lakin məna baxımından "haşiyə", "kənar zolağı", "bəzək zolağı" kimi sözlər bəzi hallarda istifadə oluna bilər, lakin bunlar navarın möhkəmləndirici funksiyasını tam əks etdirmir.