Natürmort [fr. nature morte - ölü təbiət]: Təsviri sənətin, əsasən boyakarlığın, bir janrı olub, cansız əşyaların (meyvələr, çiçəklər, qablar, əşyalar və s.) tək-tək və ya qrup halında təsvir olunduğu rəsm əsəridir. "Natürmort" termini özü də fransız dilindən götürülmüşdür və hərfi mənası "ölü təbiət" deməkdir. Bu termin, əsərdə təsvir olunan obyektlərin cansız olmasına işarə edir, lakin bu, natürmortların cansız və monoton olduğu anlamına gəlmir. Əksinə, natürmortlar rəssamın rəng, kompozisiya, işıq-kölgə və üslub baxımından ustalığını nümayiş etdirməyə imkan verən, duyğu və fikirlərin ifadə olunduğu ifadəli əsərlər ola bilər.
Natürmortun tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır, lakin müstəqil janr kimi XVII əsrdə Niderlandda formalaşmışdır. Erkən natürmortlar əsasən dini və ya simvolik mənalar daşıyırdı, meyvələr, çiçəklər və digər obyektlər müəyyən ideyaların ifadəsi üçün vasitə kimi istifadə olunurdu. Sonrakı dövrlərdə isə natürmortlar daha real və həyat təsvirli hala gəlmiş, rəssamların texniki bacarıqlarını və estetik zövqlərini nümayiş etdirmək üçün vasitə kimi işlənmişdir.
Natürmortlarda təsvir olunan obyektlər sadəcə cansız əşyalar deyil, həm də müəyyən bir mədəniyyətin, tarixin, həyat tərzinin ifadəsi ola bilər. Məsələn, bir natürmortda təsvir olunan qədim qablar, kitablar və ya musiqi alətləri müəyyən bir tarixi dövrə və ya sosial sinfə işarə edə bilər. Rəssamın seçim etdiyi rənglər, kompozisiya və işıq-kölgə oyunları da əsərin mənasını və emosional təsirini müəyyənləşdirir.
Cümlədə nümunələr:
- Muzeydə XVII əsr Niderland natürmortlarının gözəl nümunələri sərgilənirdi.
- Rəssam həyatının son illərini əsasən natürmortlar yaradaraq keçirmişdir.
- Onun natürmortlarında parlaq rənglər və mürəkkəb kompozisiyalar diqqəti cəlb edirdi.
- Bu natürmortda təsvir olunan meyvələr və çiçəklər sanki həyatdan götürülmüş kimi təbii və real görünür.