izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nasəza (fars. ناصزا, nā-sāza) sifəti və isim kimi işlənən bir söz olub, əsasən ədəbi üslubda istifadə olunur. Fars dilindən gələn bu söz iki hissədən ibarətdir: "na-" (نـ) in-kar ədatı və "sāza" (ساز) sözündən əmələ gəlib. "Sāza" uyğun, layiq, münasib, səliqəli mənalarını verir. Beləliklə, "nasəza" "uyğun olmayan", "layiq olmayan", "münasib olmayan" mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdəki təriflər bu əsas mənaları əhatə etsə də, kontekstə görə fərqli nüanslar da qazana bilər.

Sifət kimi işləndikdə "nasəza" sözü hərəkətlərə, vəziyyətlərə, hətta şəxslərə aid olaraq onların münasibsizliyini, layiqsizliklərini və ya ədəbsizliyini bildirir. Məsələn, "nasəza davranış", "nasəza söz", "nasəza insan" kimi ifadələr işlədilə bilər. Bu zaman söz daha çox əxlaqi və ya ictimai norma və qaydalara uyğun olmamanın ifadəsinə xüsusi əhəmiyyət verilir.

İsim kimi istifadə edildikdə isə "nasəza" sözü adətən "nasəza iş", "nasəza hərəkət" kimi ifadələrdə görünür və münasibsiz, layiqsiz hərəkətləri, əməlləri ifadə edir. Bu vəziyyətdə hərəkətin özü mərkəzdə olur və həmin hərəkətin nə qədər məqbul olmadığı vurğulanır. Məsələn, "Onun etdiyi nasəza iş hər kəsi təəccübləndirdi" cümləsində "nasəza iş" ifadəsi konkret bir hərəkəti və həmin hərəkətin mənfi tərəfini ifadə edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "nasəza" sözü "ədəbsiz", "namünasib", "nalayiq" kimi sözlərlə sinonim olsa da, onlardan fərqli olaraq daha ədəbi və klassik bir üslupa malikdir və müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda istifadə olunur. Onun yerinə daha müasir və anlaşıqlı sinonimlər tercih edilə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz