izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Naqabil sifəti farsca "na…" (infiks, inkar əlaməti) və ərəbcə "qabil" (layiq, münasib, qəbul edilə bilən) sözlərindən əmələ gəlmiş mürəkkəb bir sözdür. Lüğətlərdə əsasən "layiq olmayan, münasib olmayan, yersiz, nalayiq" kimi tərcümə olunsa da, mənası kontekstdən asılı olaraq bir qədər dəqiqləşdirilə bilər.

Naqabil sözü əsasən bir hərəkət, söz və ya vəziyyətin müəyyən bir şəraitə, vəziyyətə və ya şəxsə uyğun gəlmədiyini, onun qəbuledilməz olduğunu ifadə edir. "Münasibsiz" sözü ilə sinonim olsa da, "naqabil" daha güclü bir inkar əlaməti daşıyır və hərəkətin qəbuledilməzliyini vurğulayır. Məsələn, "naqabil rəftar" ifadəsi sadəcə münasib olmayan deyil, həm də əxlaqsız, hörmətsiz bir rəftarı ifadə edə bilər.

Sözün işlənməsinə nümunə olaraq verilən cümlədə ("Müdir cənablarına minnətdar olub, naqabil sözümdən üzr istəyirəm") "naqabil söz" ifadəsi danışanın öz sözlərinin müdirlərə hörmətsizlik və ya layiqsizlik olduğunu, bu səbəbdən də üzr istəmək ehtiyacı duyduğunu göstərir. Bu kontekstdə "naqabil" "hörmətsiz", "təhqiramiz", "uyğunsuz" mənalarını da ehtiva edir.

Digər nümunələr: "Naqabil təklif", "Naqabil hərəkət", "Naqabil davranış". Bu cümlələrdə "naqabil" sözü qəbuledilməz, əxlaqsız, münasib olmayan, yersiz hərəkət və davranışları ifadə edir. Naqabil sözü həmçinin bir şeyin qəbul edilməsinin mümkün olmadığını da bildirə bilər. Məsələn, "Naqabil bir vəziyyət yaranmışdı" cümləsində naqabil sözü, həll edilməsi mümkün olmayan vəziyyəti təsvir edir.

Qısaca, "naqabil" sözü "münasibsiz", "layiqsiz", "qəbuledilməz" mənalarını əhatə edən, ancaq kontekstdən asılı olaraq daha konkret və güclü bir təsiri olan bir sifətdir. Onun əsasən mənfi bir konnotasiyası vardır və qəbuledilməzliyi, uyğunsuzluğu və ya hörmətsizliyi vurğulayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz