Naçiz (fars. ناقص - nāqis "qeyri-kamil", "əskik", "natamam" sözündən) sifəti köhnə Azərbaycan ədəbi dilində işlənmiş, müasir dövrdə istifadə tezliyi az olan bir sözdür. Əsas mənası "tam olmayan", "qeyri-kamil" olub, müxtəlif kontekstlərdə aşağıdakı mənalarda işlənə bilər:
1. Heç nəsiz, əhəmiyyətsiz: Bu mənada naçiz, bir şeyin tamamilə dəyərsiz, heç bir əhəmiyyət kəsb etmədiyini ifadə edir. Məsələn: "Naçiz bacarıqlarımla sizə kömək etməyə çalışacağam." Burada "naçiz" özünü alçaltmaq, təvazökarlıq ifadə etmək üçün işlənilib. Başqa bir nümunə: "Naçiz bir əşya olsa da, onun xatirəsi mənə əzizdir." bu cümlədə əşyanın maddi dəyərinin azlığı vurğulanır.
2. Çox az, cüzi: Bu mənada naçiz, miqdarın olduqca az olduğunu, heç bir təsiri olmayacağını bildirir. Məsələn: "Naçiz bir miqdar pulu ona kömək üçün göndərdim." Burada "naçiz" pulun azlığını ifadə edir. Yaxud: "Naçiz bir səy göstərdim, ancaq nəticə əldə edə bilmədim." bu cümlədə səyin azlığı və bunun nəticəsiz qalması göstərilir.
3. Əhəmiyyət kəsb etməyən, önemsiz: Bu məna əvvəlki iki mənanın birləşməsindən yaranır və bir şeyin həm az, həm də dəyərsiz olduğunu ifadə edir. Məsələn: "Naçiz bir hədiyyə olsa da, ürəkdən gələn bir hədiyyə idi." Bu cümlədə hədiyyənin həm dəyərsiz, həm də az olduğu vurğulanır, lakin əhəmiyyəti onun səmimiyyətinə əsaslanır.
Qeyd edək ki, "naçiz" sözü əsasən təvazökarlıq ifadə etmək məqsədilə işlənir və müasir Azərbaycan dilində daha az rast gəlinir. Onun sinonimləri olaraq "az", "cüzi", "əhəmiyyətsiz", "saz", "qeyri-kafi" kimi sözlərdən istifadə edilə bilər. Lakin bu sinonimlərin hamısı "naçiz" sözünün ifadə etdiyi incə mənaları tam əks etdirmir.