izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Nabəca (fars. نابه جا‎) sözü Azərbaycan dilində köhnəlmiş sayılsa da, hələ də bəzi dialektlərdə və yazılı dilin müəyyən janrlarında (məsələn, bədii ədəbiyyatda) işlənən bir sifət və zərfdir. Əsas mənası "yersiz", "münasibsiz", "uyğunsuz", "vaxtından kənar", "mənasız" və "məqsədsiz" kimi ifadə oluna bilər. Sözün əsasını təşkil edən "bəca" (مکان) farsca "yer", "məkan" mənasını verir. "Na-" isə inkar əlavəsidir. Beləliklə, "nabəca" sözünün tam mənası "yersiz" və ya "məkanından kənar" kimi şərh edilə bilər.

Lüğətlərdə sadəcə "yersiz" və "münasibsiz" mənaları göstərilsə də, "nabəca"nın kontekstdən asılı olaraq daha geniş mənalarda işləndiyini müşahidə etmək olar. Məsələn, "nabəca söz" deyərkən yalnız yersiz deyil, həm də mənasız, təhqiredici, uyğunsuz bir söz nəzərdə tutula bilər. "Nabəca fikir" ifadəsi isə səhv, əsassız, məntiqsiz fikri bildirir. "Nabəca hərəkət etmək" isə vaxtından əvvəl, lazımsız, məqsədsiz, yerinə düşməyən bir hərəkətin icrasını ifadə edir.

Müasir Azərbaycan dilində "nabəca" sözünün sinonimləri olaraq "yersiz", "münasibsiz", "uyğunsuz", "mənasız", "əbəs", "boş", "vaxtından kənar", "səhv", "yanlış" və s. sözlərdən istifadə olunur. Lakin "nabəca" sözünün köhnəliyi və özünəməxsus bir rəngarəngliyi mövcuddur ki, bunu sinonimlərinin heç biri tam əvəz edə bilmir. Sözün köhnəlməsi onun tamamilə dilin tərkibindən çıxdığını göstərmir; daha çox onun işlənmə tezliyinin azalması və daha müasir sinonimlərin üstünlük təşkil etməsi ilə izah edilə bilər.

Mətninizdə qeyd olunan "Nabəca, həm də narə..." hissəsi natamam olduğundan, "narə"nin "nabəca" ilə əlaqəsini müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Əgər bu məlumatın davamı varsa, "narə" sözünün mənası və "nabəca" ilə əlaqəsi daha aydınlaşdırıla bilər. "Narə"nin mənasından asılı olaraq "nabəca"nın daha geniş və dəqiq şərhi verilə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz