izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mütabiq sifəti, əsasən ərəb mənşəlidir (مطابق - mutabiq). Lüğətlərdə sadəcə "bir-birinə uyan, tay gələn; uyğun, müvafiq" kimi tərif olunsa da, mənası daha geniş və çoxşaxəlidir. "Mütabiq" sözü iki və ya daha çox şeyin bir-birinə tam uyğunluğunu, məntiqi əlaqəsini, razılığını və ya oxşarlığını ifadə edir. Bu uyğunluq formal, məzmun, qaydalar, prinsiplər, standartlar və ya istənilən digər meyarlar əsasında ola bilər.

Məsələn, "qanunlara mütabiq hərəkət etmək" ifadəsi fərdin qanunların tələblərinə tam riayət etməsini, onlardan kənara çıxmamasını bildirir. "Rəsmi sənədlərə mütabiq" ifadəsi isə sənədlərdə göstərilən məlumatların tam dəqiq və doğruluğunu vurğulayır. "Plana mütabiq işlər davam edir" cümləsində isə işlərin əvvəlcədən qurulmuş plana uyğun şəkildə getməsi nəzərdə tutulur.

Müxtəlif kontekstlərdə "mütabiq" sözünün mənası incə fərqlər göstərə bilər. "Müvafiq" sözü ilə sinonim olsa da, "müvafiq" daha ümumi bir uyğunluğu, "mütabiq" isə daha dəqiq və tam uyğunluğu ifadə edir. "Müvafiq" sözü daha geniş bir kontekstdə istifadə oluna bilər, "mütabiq" isə daha formal və rəsmi mətnlərdə üstünlük təşkil edir.

Verilən nümunə cümləsində ("Əhkami-şərə mütabiq bir … kimsənə nəzərdə varmı ki, səltənəti və taxtü-tacı ona vagüzar edək") "mütabiq" sözü şəriət qaydaları ilə tam uyğunluq mənasında işlənir. Yəni, səltənətin və taxt-tacı kimə verəcəklərini şəriət qaydalarına uyğun olaraq təyin edəcəklərini bildirir. Bu kontekstdə "mütabiq" sözü, hərəkətin ədalətli və qanuni olmasını vurğulayır.

Qısacası, "mütabiq" sözü dəqiqlik, tam uyğunluq və əsasən rəsmiyyət tələb olunan kontekstlər üçün daha uyğun olan bir termindir. Onun istifadəsinin genişliyi və dəqiqliyi onu digər sinonimlərdən fərqləndirir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz