Müsibətzədə sifəti ərəb dilindən "müsibət" (bəla, fəlakət, qəm-qüssə) və fars dilindən "zədə" (yaralı, zərər görmüş) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Lüğətlərdə sadəcə "müsibətə düşmüş, fəlakətə düçar olmuş, müsibət çəkmiş" kimi tərif olunsa da, bu izah sözün tam mənasını əks etdirmir. Daha dəqiq bir tərif vermək üçün, sözün kontekstə bağlı olaraq müxtəlif çalarlarını nəzərə almaq lazımdır.
Müsibətzədə, sadəcə olaraq bir hadisədən mənfi təsirlənmiş olmağı deyil, həm də bu hadisənin nəticəsində dərin psixoloji və ya fiziki zərər görmüş olmağı bildirir. Bu zərərin miqyası fərqli ola bilər: yüngül bir narahatlıqdan tutmuş, dərin depressiyaya, hətta fiziki xəstəliyə qədər. Söz, hadisənin nəticəsinin uzunmüddətli təsirini vurğulayır. Yəni, müvəqqəti bir çətinliyi deyil, daha davamlı, insanın həyatına ciddi təsir edən bir durumu ifadə edir.
Misallar:
- "Zəlzələdən sonra müsibətzədə qalan əhaliyə yardım göstərildi." - Bu cümlədə "müsibətzədə" zəlzələnin fiziki və psixoloji zərərlərini vurğulayır.
- "Uzun sürən xəstəlik onu müsibətzədə qoymuşdu." - Burada "müsibətzədə" xəstəliyin yaratdığı fiziki və ruhi əziyyəti ifadə edir.
- "Müharibədən sonra müsibətzədə qalan əsgərlərə reabilitasiya proqramı tətbiq olundu." - Bu cümlədə "müsibətzədə" müharibənin yaratdığı uzunmüddətli travmaları və onların müalicə ehtiyacını ifadə edir.
Beləliklə, "müsibətzədə" sözü, sadə bir təsvirdən daha çox, hadisənin yaratdığı uzunmüddətli və dərin mənfi təsirlərini, insanın həyatına verdiyi zərəri ifadə edən, daha çox emosional yüklənmiş bir sifətdir.