izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mürğzar sözü farsca "mərğzar" sözündən götürülmüşdür (مرغزار). Əslində iki hissədən ibarətdir: "mərğ" (مرغ) – quş və "zar" (زار) – yer, məkan deməkdir. Beləliklə, əsl mənası "quşların məskən yeri", "quş yuvası" deməkdir. Lakin zaman keçdikcə məna inkişaf etmiş və əsasən "çəmənlik", "otluq", "yaşıl sahə", "çiçəkli ərazi" kimi mənalarda işlənməyə başlamışdır. Azərbaycan ədəbi dilində isə əsasən geniş, gözəl və çiçəkli çəmənlik mənasında işlədilir. "Mürğzar" sözü təkcə coğrafi məkanı deyil, həm də həmin məkanın estetik gözəlliyini, təravətini, canlılığını ifadə edir.

Aşıq Ələsgərin misalında olduğu kimi, "Mürğzar" sözü poetik təsvirlərdə, təbiət gözəlliklərini ifadə etmək üçün geniş istifadə olunur. Misalda "Təzə mürğzar ol, yaylaq!" deyilməsi ilə yaylağın təzə, yaşıl, çiçəkli bir çəmənlik kimi təsvir olunması nəzərdə tutulur. Bu, sadəcə olaraq "yaylaq çəmənlikdir" deməkdən daha ifadəli və poetikdir, çünki "mürğzar" sözü özündə canlılıq, rəngarənglik, həyat hissi daşıyır.

Müasir Azərbaycan dilində "mürğzar" sözü nadir hallarda işlənirsə də, ədəbiyyatda, xüsusilə də şeirlərdə təbiət təsvirlərində hələ də öz yerini saxlayır. Sözün mənşəyini və məna inkişafını bilmək onun işlənmə sahəsini daha aydın şəkildə başa düşməyə kömək edir. Məsələn, "quşların məskən yeri" mənası nəzərə alınaraq, "mürğzar" sözünü quşların çox olduğu, ətrafı yaşıl bitkilərlə zəngin olan ərazilərin təsvirində daha uyğun işlətmək olar. Lakin əsasən "çiçəkli, otlu çəmənlik" mənasında işlənməsi daha çox yayılmışdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz