Müntəxəbat (ər. مُنْتَخَبَاتٌ - muntaxabāt cəm halda, tək halda مُنْتَخَبٌ - muntaxab ) sözü ərəb dilindən götürülmüşdür. Ərəb dilindəki "muntaxab" sözü "seçilmiş", "ən yaxşıları seçilmiş", "növ-növ seçmələr" mənalarını ifadə edir. Bu sözün kökündə olan "x-t-b" (خ ت ب) kökü "seçmək", "seçilmək", "qeyd etmək" kimi mənaları əhatə edir. Beləliklə, "müntəxəbat" sözü müəyyən bir meyar əsasında seçilmiş və bir araya gətirilmiş əsərlər, parçalar və ya ifadələri bildirir. Bu seçim, keyfiyyətə, mövzuya, üsluba və ya müəllifə görə edilə bilər.
Lüğətlərdə "müntəxəbat" sözü əsasən seçilmiş əsərlər toplusu kimi təqdim olunsa da, mənası daha genişdir. Bu, dərsliklərdə, antologiyalarda, elmi məqalələr toplusunda, hətta şeirlər toplusunda işlənə bilər. Əgər bir kitabda müəyyən bir müəllifə aid olan şeirlərin seçilmiş nümunələri toplanıbsa, ona da "müntəxəbat" deyə bilərik. Eyni zamanda, müxtəlif müəlliflərə aid, eyni mövzuda yazılmış əsərlərin seçilmiş hissələrinin bir yerə toplanması da "müntəxəbat" adlandırıla bilər. Yəni, "müntəxəbat" həm tərkibə, həm də seçim meyarına görə müxtəliflik göstərə bilən bir termindir.
Cümlə içərisində istifadəsinə nümunələr:
- Nizami Gəncəvinin "Müntəxəbatı" ədəbiyyat dərslərində geniş istifadə olunur.
- XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının "Müntəxəbatı" dərs vəsaiti kimi nəşr olunmuşdur.
- Bu kitab müasir Azərbaycan şeirinin "Müntəxəbatıdır".
- Konfransda təqdim olunan məqalələrin "Müntəxəbatı" ayrı bir kitab halında çap ediləcək.
Göründüyü kimi, "müntəxəbat" sözü müxtəlif kontekstlərdə işlənərək, seçilmiş əsərlər toplusunu ifadə edir və bunun hansı meyarlarla seçildiyi mətnin özündən və ya kontekstdən aydın olur.