izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Münasibhəl sözü köhnə Azərbaycan dilindən gələn bir sifət və zərfdir. Lüğətlərdə sadəcə "münasib, yaraşan, uyğun" kimi tərcüməsi verilsə də, bu izah onun tam mənasını əks etdirmir. Daha dəqiq desək, "münasibhəl" sözü "münasib" sözünün artırılmış, daha güclü təsiri ifadə edən bir formasıdır. Əslində, həm də dərəcə bildirən bir əlavə -"həl" şəkilçisinin "münasib" sözünə əlavə olunması ilə əmələ gəlmişdir. Bu şəkilçi sözün mənasını artırır, gücləndirir və və bir qədər də təntənəli və ya vurğulu edir. Ona görə də "uyğun", "yaraşan" tərcümələri qismən doğru olsa da, tam mənasını vermir.

"Münasib" sözünün özü ərəb mənşəlidir ( مناسبة - munasaba ) və "uyğunluq", "münasibət", "əlaqə" mənalarını verir. "Münasibhəl" isə bu uyğunluğu, yaraşmanı, münasibəti daha çox vurğulayır. Misal üçün, "yengəninki bir az münasibhəl olardı" cümləsində "münasibhəl" sadəcə "münasib" demək deyil; yengəninkinin daha uyğun, daha yaraşıqlı, daha gözəl və ya daha münasib olduğunu güclü bir şəkildə ifadə edir. Bir növ tərif və təsdiq kimi istifadə olunur, hətta bir qədər də ehtiram və ya rəğbət ifadə edə bilər.

Digər nümunələr: "Bu geyim ona münasibhəldir." (Bu geyim ona çox yaraşır, çox uyğundur.) və ya " Həmin yer görüş üçün münasibhəl idi." (Həmin yer görüş üçün çox münasib, çox əlverişli idi.) kimi. "Münasibhəl" sözü müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda işlənsə də, onun tarixi və dilçilik baxımından əhəmiyyəti böyükdür. Sözün köhnə olması onun ədəbiyyatda, xüsusən də köhnə ədəbiyyat nümunələrində rast gəlmək ehtimalını artırır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz