Müqəssirlik (ərəb. مُقَصِّر - muqassir - qüsurlu, əksik edən, qəsr edən) ismin təsir formasından əmələ gəlmiş, Azərbaycan dilinə ərəb dilindən keçmiş bir sözdür. Əsas mənası “qüsurluluq, çatışmazlıq, əksiklik, təqsirə yol vermə” deməkdir. Lakin, ümumi leksik istifadədə daha çox “təqsirkarlıq, günahkarlıq, suçluluq” mənasında işlədilir. Müqəssirliyin mahiyyəti bir vəzifənin, öhdəliyin, əmrin, qaydanın, və ya etik normaların yerinə yetirilməməsindən, ya da qeyri-kafi şəkildə yerinə yetirilməsindən irəli gələn məsuliyyətə yönəlməkdədir.
Müqəssirlik müxtəlif kontekstlərdə fərqli çalarlarda istifadə oluna bilər. Məsələn, hüquqi kontekstdə müqəssirlik cinayət və ya inzibati xəta törətməkdən irəli gələn məsuliyyəti bildirir. Etik kontekstdə isə əxlaqa zidd hərəkət nəticəsində yaranan vicdan əzabını və ya ictimai rəyin mənfi qiymətləndirməsini ifadə edir. Din kontekstində isə Allah qarşısında günahkarlıq mənasını daşıyır. Belə ki, müqəssirlik, fərdi və ya kollektiv olaraq, mənəvi və ya hüquqi norma pozuntularından yaranan bir vəziyyəti təsvir edir.
Cümlə içərisində istifadəsi nümunələri:
- Onun müqəssirliyi aşkar oldu.
- Müqəssirliyinə görə cəzalandırıldı.
- Uzun illər öz müqəssirliyini etiraf etməkdən çəkinirdi.
- Müqəssirliyini sübut etmək üçün kifayət qədər dəlil yoxdur.
- Müqəssirliyini anlayaraq tövbə etdi.
- Müqəssirliyini üstündən götürmək üçün hər şeyi etdi.
“Müqəssirliyi üstündən götürülmək” ifadəsi isə adətən, təqsirkarlığın bağışlanması, söndürülməsi, ya da məsuliyyətin başqasına keçməsi mənasında işlənir. Bu, həm rəsmi, həm də qeyri-rəsmi səviyyədə baş verə bilər. Məsələn, bir işçinin səhvinin başqa bir işçi tərəfindən ört-bas edilməsi, və ya məhkəmənin günahkarı bəraətə buraxması “müqəssirliyin üstündən götürülməsi”nin nümunələri ola bilər.