Mükərrər (ər. مكرر - mukarrir) sözü Azərbaycan dilində zərf və sifət kimi işlənir. Klassik ədəbiyyatımızda geniş yayılmış bu sözün əsas mənası "çox dəfə", "dəfələrlə", "təkrar-təkrar", "təkrarən" olaraq izah edilə bilər. Sözün kökü olan kərər (تكرار) fikir, hərəkət və ya hadisənin təkrarlanmasını bildirir.
Lüğətlərdə verilən məna kifayət qədər ümumidir. Daha dəqiq şəkildə izah etmək üçün mükərrərin işlənmə kontekstini nəzərə almaq lazımdır. Məsələn, "mükərrər təcrübələr" deyəndə, eyni təcrübənin bir neçə dəfə aparıldığını, nəticələrin müqayisəli təhlilini nəzərdə tuturuq. "Mükərrər xahiş" ifadəsi isə bir xahişin bir neçə dəfə təkrarlandığını, hətta israrla təkrarlandığını göstərir. Bu halda “təkrarlanan” mənası "israrlı" mənası ilə birləşərək yeni bir məna çalarını əldə edir. Beləliklə, mükərrər, sadəcə "çox dəfə" mənasından daha geniş bir semantik yük daşıyır.
Sifət kimi istifadə olunduqda, mükərrər "təkrarlanan", "yenidən edilən", "dəfələrlə təkrar olunan" mənasını verir. Məsələn, "mükərrər səhvlər" ifadəsi eyni səhvin dəfələrlə təkrarlanmasını bildirir. Zərf kimi istifadə olunduqda isə, "təkrarən", "dəfələrlə", "bir neçə dəfə" kimi mənaları əhatə edir. Məsələn, "mükərrər qeyd olunduğu kimi..." ifadəsi əvvəllər qeyd edilmiş bir məlumatın yenidən xatırlatmasını ifadə edir.
Nümunə cümlələr:
- Mükərrər təcrübələr nəticəsində nəzəriyyə təsdiq olundu.
- Mükərrər xahişlərimə baxmayaraq, cavab ala bilmədim.
- Mükərrər səhvlərə görə layihə gecikdi.
- Mükərrər qeyd olunduğu kimi, bu layihə çox əhəmiyyətlidir.
- Məqalədən mükərrər sitatlar gətirməkdən çəkindim.
Göründüyü kimi, "mükərrər" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir və sadəcə "çox dəfə" mənasını aşaraq, təkrarın tezliyini, israrlılığını və ya əhəmiyyətini də vurğulayır.