Müxatəb (ər. مخاطَب) sözü ərəb dilindən götürülmüşdür və əsasən iki əsas mənaya malikdir: birincisi, söz söyləyən şəxsin sözlərini ünvanladığı, müraciət etdiyi şəxs, yəni dinləyici, müraciət olunan və ya qarşı tərəf; ikincisi isə, daha geniş mənada, söz söhbətinə, müzakirəyə qoşulmuş hər hansı bir iştirakçı. Bu ikinci məna, xüsusilə, bir qrup insan arasında gedən danışıqda daha aydın görünür.
Müxatəbin mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Məsələn, "Müxatəbim mənim fikrimi başa düşmədi" cümləsində müxatəb, söz söyləyən şəxsə (özünə) qarşı olan, onun sözlərinə qulaq asan dinləyici deməkdir. Ancaq "Müxatəblərim arasında çox sayda alim və mütəxəssis var idi" cümləsində müxatəb, müəyyən bir məsələ ilə bağlı danışıqda iştirak edən, sözə qoşulan şəxslərin ümumi adı kimi istifadə olunur.
Lüğətlərdə əksər hallarda müxatəb sözünün yalnız "söz söylənilən şəxs, dinləyən" mənası qeyd olunur. Ancaq klassik ədəbiyyatda və elmi əsərlərdə bu sözün daha geniş mənada, "müraciət olunan tərəf", "söhbətə qoşulan tərəf" kimi işləndiyi hallara da rast gəlmək olar. Beləliklə, müxatəb sözünün düzgün anlaşılması cümlənin ümumi kontekstindən asılıdır.
Müxatəb sözü "müxatir" ("məktub yazan, məktublaşan") sözü ilə qohumdur və hər iki söz də eyni kökə malikdir. "Müxatəbə hörmətlə yanaşmaq", "müxatəblə münasibət qurmaq", "müxatəbin rəyinə əhəmiyyət vermək" kimi ifadələrdə müxatəb sözü, qarşılıqlı ünsiyyət və hörmət kontekstində işlənir.
Qeyd etmək lazımdır ki, müasir Azərbaycan dilində müxatəb sözü "dinləyici", "qarşı tərəf", və ya "oxucu" sözləri ilə daha çox əvəz olunur və elmi ədəbiyyatdan başqa sahələrdə nadir hallarda işlədilir. Lakin onun köhnə və klassik ədəbiyyatda geniş istifadə olunduğunu unutmaq olmaz.