Müənnəs sözü ərəb mənşəli olub (مؤنث - mu'annats), Azərbaycan dilində qadın cinsi mənasını bildirir. Lüğətlərdəki "is." qısaltması "isim" sözünün qısaltmasıdır və sözün isim olduğunu göstərir. Lakin bu izah qısadır və sözün bütün imkanlarını əhatə etmir. Daha dəqiq və geniş şəkildə izah edək:
Müənnəs, əsasən, qrammatik cins anlayışına aiddir və dilçilikdə əşyanın, varlığın və ya anlayışın qadın cinsi olduğunu bildirmək üçün işlədilir. Ərəb dilindən gələn bu termin, Azərbaycan dilinin qrammatikasında da geniş istifadə olunur. Ərəb dilində olduğu kimi, Azərbaycan dilində də isim və sifətlər müəyyən hallarda müənnəs və məsdar (kişi cinsi) formalarında olur. Bu formaların fərqlənməsi, həm sözün bitməsində, həm də bəzən kökünün dəyişməsində özünü göstərir. Məsələn, "qız" müənnəs, "oğlan" isə məsdar cinsdədir.
Müənnəs sözü yalnız qadınları və ya qadınlarla əlaqəli şeyləri ifadə etmir. Bəzi hallarda cansız əşyalar da müənnəs cinsdə olur. Bu, dilin qrammatik qaydalarına bağlıdır və hər zaman məntiqi bir əsas üzərində qurulmaya bilər. Beləliklə, müənnəs sözü qrammatik bir kateqoriya olaraq, qadın cinsi ilə bağlılığı ilə yanaşı, sözün qrammatik formasının xüsusiyyətini də əks etdirir.
Cümlədə istifadəsi: "Gül müənnəs cinsdədir." və ya "Bu kitabın adı müənnəsdir." kimi cümlələrdə "müənnəs" sözü qrammatik cinsin göstəricisi kimi işlənir.
Qısaca olaraq, "müənnəs" sözü Azərbaycan dilində qadın cinsi mənasını verən, əsasən qrammatik cins anlayışını ifadə edən bir termindir. Onun istifadəsi yalnız bioloji cinslə məhdudlaşmır, eyni zamanda dilin qrammatik quruluşunu da əks etdirir.