Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "muşhamuş" sözü ümumiyyətlə "baxmışamış" kimi izah olunur. Lakin bu izah kifayət qədər dəqiq deyil və sözün əsl mənasını tam əks etdirmir. "Muşhamuş" sözü, əslində, dərin yuxulu, səssizcə, hərəkətsiz yatan və ya olan kimsəni ifadə edir. Bu, sadəcə baxışın qısa bir müşahidəsinə deyil, daha uzun müddət davam edən, dərin və sakit bir yuxu və ya vəziyyətə işarə edir. Sözün mənasında "baxmışamış"dan fərqli olaraq bir az da "dərin", "səssiz", "hərəkətsiz" kimi mənalar gizlidir. Bu, "baxmışamış"dan daha çox "dərin yuxuya dalmış", "sanki hərəkətsiz donmuş" kimi təsvirləri çağırışdırır.
Sözün etimologiyası tam aydın deyil, ancaq ehtimal ki, "muş" (burun, yaxud üz ifadəsi ilə bağlı bir kökdən) və "hamuş" (səssiz, sakit) kimi köklərin birləşməsindən yaranmış ola bilər. Yəni, üz ifadəsi dəyişmədən, səssiz və hərəkətsiz bir vəziyyəti bildirir. Bu təfsir, sözün işlənməsindəki kontekstdən də aydın görünür.
Misal olaraq verilən cümlədə: "Bədbəxt Şəfiqə əziz balalarının yanına gedib, onları muşhamuş yuxulamış görüb, onlara busə göndərib öz yataq otağına getdi", "muşhamuş" sözü balaların dərin, sakit və hərəkətsiz yuxuda olduqlarını vurğulayır. Sadəcə "yuxulu" sözünün əvəzi deyil, daha təsviri və ifadəli bir təsvirdir. Bu cümlədə "muşhamuş yuxulamış" ifadəsi daha çox "dərin, sakit və səssiz yuxuya dalmış" mənasını verir. Balalar sanki hərəkətsiz, sakitcə yuxuda idi və bu, anaya sakitlik hissi yaratmışdı.
Başqa nümunələr göstərmək üçün: "Pişik muşhamuş yatmışdı, onu oyatmaq istəmədim." burada da pişik səssiz, hərəkətsiz və dərin bir yuxuda idi. Və ya "Otaqda hər şey muşhamuş idi, sanki heç kim yox imiş kimi." bu cümlədə muşhamuş, hərəkətsizliyi, səssizliyi, hər hansı bir fəaliyyətin olmamasını ifadə edir.
Nəticə olaraq, "muşhamuş" sözü "baxmışamış"dan daha geniş və dərin mənaya malikdir. O, səssiz, hərəkətsiz və dərin yuxu vəziyyətini, həmçinin ümumiyyətlə sakitliyi, hərəkətsizliyi ifadə edir. Sözün mənasını izah edərkən bu nüanslar nəzərə alınmalıdır.