izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mövücalan sözü Azərbaycan dilində, əsasən şifahi nitqdə işlənən bir termindir. Lüğətlərdə sadəcə "üzüm, əncir və s. qurudulan yer" kimi izah olunsa da, mənası daha geniş və çoxqatlıdır.

Etimalogiyasına nəzər salsaq, "mövüc" və "alan" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. "Mövüc" özündə "məhsul", "meyvə", "quru meyvə" mənalarını ehtiva edir. "Alan" isə "yer", "məkan", "sahə" mənalarını bildirir. Beləliklə, "mövücalan" sözü əslində "meyvə qurudulan yer" və ya daha dəqiq desək, "üzüm, əncir və sair meyvələrin qurudulması üçün xüsusi hazırlanmış açıq havada yerləşən sahə" mənasını verir.

Bu sahənin xüsusiyyətləri də var. Adətən küləkli, günəşli və yağışdan qorunmuş, dam örtüyü olmayan bir yer olur. Misal olaraq, verilən cümlədəki "Baba bağın bir guşəsində mövücalan qayırardı ki, külək şiddətli əsəndə sərgini külək aparmasın" ifadəsi bunu aydın göstərir. Burada "qayırmaq" feli "hazırlamaq", "düzenləmək" mənalarında işlənir. Yəni baba, küləkdən qorunmaq üçün müəyyən tədbirlər görüb, üzüm və ya digər meyvələrin qurudulması üçün xüsusi bir yer hazırlayır.

Müasir Azərbaycan dilində "mövücalan" termini daha çox kənd və qəsəbə ərazilərində, yaşlı nəslin dilində işlənir. Şəhər ərazilərində istifadə olunmur və əvəzinə "qurutma yeri", "meyvə qurutma sahəsi" kimi ifadələr işlədilir. Lakin, ədəbi dilin zənginləşdirilməsi baxımından bu sözün qorunması və istifadəsinin stimullaşdırılması vacibdir.

Qısaca, "mövücalan" sözü sadəcə "qurudulan yer" deyil, xüsusi olaraq meyvə qurutmaq üçün hazırlanmış, açıq havada, küləkdən və yağışdan qorunmaq üçün tədbirlər görülmüş bir ərazini ifadə edən, daha çox şifahi nitqdə istifadə olunan, folklorik bir termindir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz