Mitropolit sözü qədim yunanca metropolis (μετρόπολις) sözündən törəmişdir. Metropolis "ana şəhər", "əsas şəhər" mənasını verir. Bu termin, ilk dəfə Roma İmperiyası dövründə, bir əyalətdəki digər şəhərlərə rəhbərlik edən əsas şəhərə tətbiq olunmuşdur. Kilsə təşkilatında isə bu termin yepiskopluqların bir qrupunu özünə tabe edən ən yüksək rütbəli yepiskop üçün istifadə olunmağa başlamışdır.
Pravoslav və Katolik kilsələrində mitropolit, öz ərazisinə daxil olan yepiskopluqlara ruhani rəhbərlik edən və onlara nəzarət edən yüksək rütbəli bir dini rəhbərdir. O, öz ərazisindəki dini həyatı tənzimləyir, yeni kilsələrin tikintisini nəzarət edir, ruhaniləri təyin edir və ya onların fəaliyyətinə nəzarət edir. Mitropolitin səlahiyyətləri kilsənin təşkilat quruluşuna və müəyyən kilsənin ənənələrinə görə dəyişə bilər.
Mitropolit adı, sadəcə olaraq, yüksək rütbəli bir ruhanini ifadə etməklə yanaşı, həm də onun məsul olduğu ərazini (mitropoliya) də göstərir. Məsələn, "Bakı və Qafqaz Mitropoliti" deyərkən, həm müəyyən bir rütbəni, həm də coğrafi bir ərazini nəzərdə tuturuq. Bu mənada, mitropolit termini, həm titulu, həm də vəzifəni ifadə edən bir termindir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Bakı və Qafqaz Mitropoliti böyük bir icmanın ruhani lideridir.
- Mitropolit yeni kilsənin təməlini qoydu.
- Bu məsələdə mitropolitin fikri çox önəmlidir.
- O, yüksək dini rütbəyə malik bir mitropolit idi.