Mitilləşmək (f., dan., zar., bax mitili çıxmaq (“mitil”də)): Bu termin, əsasən, mexaniki və ya texniki kontekstdə istifadə olunan bir söz olub, hərəkət qabiliyyətini itirməyi, işləməkdən çıxmağı ifadə edir. "Mitilləşmək" sözü, əşyanın əsas hissələrinin bir-birinə sıx bağlanaraq hərəkətsiz hala düşməsi, qıfıllanması, tutulması və ya mexaniki nasazlıq səbəbindən işləməz hala düşməsi mənasında işlədilir. "Mitil" sözü özündə hərəkətlilik, çeviklik ifadə etməklə yanaşı, bu hərəkətliliyin itirilməsini də təsvir edir. Belə ki, bir mexanizm "mitil"ə düşərsə, o, hərəkət qabiliyyətini itirir, tutulur və işləməz vəziyyətə düşür. Məsələn, bir maşının mexanizmi mitilləşə bilər, bir qapının menteşələri mitilləşə bilər, və ya bir saatın mexanizmi mitilləşə bilər. Bu halların hamısında, "mitilləşmək" hərəkətin maneəyə rast gəlməsi və dayanması mənasını ehtiva edir.
Sözün mənşəyi türk dillərindəki “mitil” kökündən törəməsidir. "Mitil", əsasən qıfıllanma, tutulma, hərəkətsiz qalma mənalarını ifadə edir. "Mitilləşmək" isə bu halın proses olaraq baş verməsini, tərəddüd olmadan hərəkətsiz qalma vəziyyətinə düşməyi bildirir. Dialekt xüsusiyyəti daşıyan bir söz olsa da, texniki lüğətdə də istifadə olunmaqdadır.
Cümlədə necə işləndiyi nümunələri:
- Qapının menteşələri mitilləşib, açılmır.
- Maşının mühərriki mitilləşib, daha işləmir.
- Saatın mexanizmi mitilləşdiyi üçün vaxtı göstərmir.
- Qar yağışı səbəbindən qapının kilidi mitilləşdi.
- Uzun müddət istifadə olunmadığı üçün mexanizm mitilləşmişdi.
Gördüyümüz kimi, "mitilləşmək" sözü məcazi mənada deyil, daha çox konkret, mexaniki bir prosesi ifadə edir. Bu səbəbdən də, istifadə sahəsi məhduddur və əsasən texniki və ya mexaniki kontekstlərə aiddir.