Mıqqıldanmaq sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış, mənası çoxşaxəli olan bir feldir. Lüğətlərdə sadəcə "baxınmaq" kimi tərcümə edilməsi onun zəngin semantik potensialını tam əks etdirmir. Əslində, "mıqqıldanmaq" həm baxma hərəkətini, həm də bu baxışın mahiyyətini, yönəlişini və arxasında gizlənən duyğuları ifadə edir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "mıqqıl" kökünün kiçik, incə, gizli, sığışdırılmış mənalarını ifadə etdiyini görərik. "Mıqqıldanmaq" isə bu "mıqqıl" hərəkətini, yəni gizli, diqqətsiz, ehtiyatsız, tez-tez və qısa müddətli baxışları ifadə edir. Bu baxışlar əsasən maraq, şübhə, qorxu, ya da gizlin bir şeyi kəşf etmək istəyi ilə müşayiət olunur.
Cümlə içində istifadəsinə baxaq:
"O, qapının arxasından mıqqıldanırdı." - Bu cümlədə "mıqqıldanmaq" gizli, ehtiyatsız baxış mənasını daşıyır.
"Uşaq süfrəyə mıqqıldayıb şirniyyatı götürdü." - Burada "mıqqıldanmaq" tez, qısa və gizlin bir hərəkəti ifadə edir.
"Qoca qorxu ilə ətrafa mıqqıldanırdı." - Bu cümlədə isə "mıqqıldanmaq" qorxu və şübhə ilə qarışmış baxış mənasını daşıyır.
Beləliklə, "mıqqıldanmaq" sadəcə "baxmaq" deyil, həm baxma hərəkətinin xarakterini, həm də bu hərəkətin arxasındakı duyğu və niyyətləri əks etdirən zəngin bir söz olaraq qəbul edilməlidir. Onun mənası cümlə içində istifadə olunma şərtinə görə dəyişə bilər.