Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "mıqqıldamaq" sözü adətən qısa və ümumi şəkildə izah olunur. Lakin bu sözün daha zəngin bir semantik spektrə malik olduğunu və müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalar kəsb etdiyini qeyd etmək lazımdır. "Mıqqıldamaq" felinin əsas mənası sürətli və tez-tez gözlərin qırpılmasıdır, ancaq bu hərəkətin arxasında gizlənən emosiyalar və niyyətlər sözün mənasını dəqiqləşdirir.
Əsas mənası olaraq, "mıqqıldamaq" gözlərin tez-tez və ya sürətli bir şəkildə qırpılması deməkdir. Bu, fiziki bir hərəkətdir və ya psixoloji vəziyyətin əks olunması ola bilər. Məsələn, yuxudan yeni oyanan bir insanın gözləri "mıqqıldaya" bilər. Ancaq əksər hallarda "mıqqıldamaq" sözü qorxu, narahatlıq, tərəddüd, ya da gizli bir niyyətin ifadəsidir. Gözlərin sürətlə qırpılması, həmin hisslərin fiziki əksidir.
Cümlədə necə işləndiyi mənasını dəqiqləşdirir: "Uşaq gözlərini bərəldir və mıqqıldayıb istəyir qaça." bu cümlədə "mıqqıldamaq" sözü uşağın qorxu və ya qaçmaq istəyinin ifadəsidir. Gözlərin qırpılması qaçmağa hazırlaşması ilə əlaqələndirilir. "Tapdıq yenə də mıqqıldadı" cümləsində isə "mıqqıldamaq" tərəddüd, gizlənmək istəyi və ya utancaqlıq mənasında istifadə olunub. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir.
Etimalogiyasına gəldikdə, "mıqqıldamaq" sözünün mənşəyi dəqiq bilinmir, ancaq ehtimal ki, kökü türk dillərindədir və onomatopoetik bir söz ola bilər. Yəni, sözün səsi gözlərin sürətli hərəkətinin səs təqlidi ilə əlaqələndirilə bilər.
Qısaca, "mıqqıldamaq" sözünün mənası sadəcə gözlərin tez-tez qırpılması ilə məhdudlaşmır. Bu, həm fiziki, həm də psixoloji bir hərəkətdir və sözün əsl mənasını anlamaq üçün cümlənin kontekstini nəzərə almaq vacibdir. Sözün mənasının zənginliyi onu Azərbaycan dilinin ifadəlilik vasitələrindən biri edir.