Mətə-mətə sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində ümumiyyətlə qısa və sadə şəkildə "mətə içərisində oynanılan uşaq oyunu" kimi izah edilir. Lakin bu izah tam və dəqiq deyil. Daha geniş və dəqiq bir şəkildə izah etmək üçün sözün etimologiyasına, semantikasına və istifadə sahələrinə nəzər salmaq lazımdır.
Əvvəlcə, "mətə" sözünün öz mənasını aydınlaşdıraq. "Mətə" adətən bağlarda, həyətlərdə, və ya açıq havada qurulan, əsasən uşaqların oyun oynamaq üçün istifadə etdikləri müəyyən bir sahəni, məkanı ifadə edir. Bu məkan həm də bəzən müəyyən qaydalar, məhdudiyyətlər əhatə edə bilər. Beləliklə, "mətə" sadəcə bir yer deyil, oyun üçün ayrılmış xüsusi bir məkandır.
"Mətə-mətə" isə bu məkanın adı ilə bağlı oynanılan bir oyun növünü ifadə edir. Bu oyunun dəqiq qaydaları regiondan regiona, hətta ailədən ailəyə dəyişə bilər. Ancaq ümumiyyətlə "mətə-mətə" oyununun əsasında uşaqların mətə məkanında gizlənmək və tapmaq, yarışmaq kimi elementlərin birləşməsi dayanır. Oyunda bəzi əlavə qaydalar, məsələn, "tapıldın", "tapılmadın" kimi ifadələr işlənə bilər. Həmçinin, oyunun qaydaları yaş qrupundan asılı olaraq sadələşdirilə və ya mürəkkəbləşdirilə bilər.
Beləliklə, "mətə-mətə" sözü şəxsiyyətə bağlı olaraq fərqli mənalar daşıya bilər. Məsələn, bir uşaq "mətə-mətə oynayaq" deyəndə, o, sadəcə konkret bir oyunun adını deyir. Ancaq bir yetkin "uşaqlar mətə-mətə oynayırdılar" deyəndə, o, həm oyun zamanı uşaqların davranışlarını, həm də onların uşaqlıq dövrlərinə aid xatirələrini ifadə edir. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir.
Nəticə olaraq, "mətə-mətə" sözü sadəcə bir oyun adı deyil, məkanla, oyunla, uşaqlıqla bağlı bir çox mənaları özündə əks etdirən çoxşaxəli bir söz birləşməsidir. Onun tam və dəqiq təsviri istifadə kontekstindən və dilin tarixi-mədəni kontekstindən asılıdır.