izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mətbəəçi sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən iki əsas mənada izah olunsa da, tarixi kontekst nəzərə alınaraq daha geniş və dəqiq şəkildə izah edilməlidir. Sözün etimologiyası "mətbəə" + "-çi" şəkilçisindən əmələ gəlmişdir. "Mətbəə" fars mənşəli olub, kitab çap edən yer, çapxana mənasındadır. "-çi" isə Azərbaycan türkcəsində peşə, vəzifə və ya məşğuliyyət bildirən bir şəkilçi kimi işlənir.

1. Mətbəə işçisi: Bu, sözün ən geniş yayılmış və müasir mənasıdır. Mətbəəçi, mətbəədə müxtəlif vəzifələrdə çalışan hər hansı bir işçini bildirir. Bu, mətni yığan, çap edən, cilalayıcı, bağlayıcı, korrektordan tutmuş, digər texniki və ya idarəedici işçiləri də əhatə edə bilər. Müasir mətbəələrdə iş proseslərinin mürəkkəbliyini və ixtisaslaşmasını nəzərə alaraq, "mətbəəçi" termini daha spesifik peşə adları ilə (məsələn, "kompyuter mətni yığan", "çap ustası", "dizaynçı" və s.) əvəz olunmaqdadır.

2. Mətbəə sahibi/sahibkarı: Lüğətdə qeyd edildiyi kimi, köhnə dövrlərdə "mətbəəçi" termini mətbəənin sahibi və ya sahibkarını da ifadə edirdi. Bu mənada, mətbəəçi həm işəgötürən, həm də bəzən iş prosesində bilavasitə iştirak edən şəxs idi. Məsələn, verilən nümunədəki " [Qədirlə Nəsir] iki qardaş deyil, ağa ilə nökər, sahibkar" cümləsində "mətbəəçi" sözü əvəzinə "sahibkar" istifadə olunsa da, Qədirin mətbəənin sahibi olması nəzərdə tutulur və bu mənada Qədir "mətbəəçi" kimi də təsvir oluna bilərdi.

Qısaca olaraq: "Mətbəəçi" sözünün mənası tarixi kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Müasir dövrdə daha çox mətbəədə çalışan işçi kimi başa düşülür, ancaq köhnə mənbələrdə mətbəənin sahibi və ya sahibkarını da ifadə edə bilər. Sözün işlənməsinin dəqiqliyi cümlənin kontekstindən asılıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz