Mənliksiz sifəti, əsasən mənliyin, ləyaqətin, heysiyyətin və şərəfin olmamasını bildirən bir söz olaraq Azərbaycan dilində işlənir. Bu, sadəcə “mənliyi olmayan” deyil, həm də bu olmamazlığın yaratdığı mənfi keyfiyyətləri əks etdirir. "Mənliksiz" olan bir şəxs özünə hörmət etmir, başqalarına hörmətsizlik edir, əxlaqsız və vicdansız hərəkətlərə meyilli olur.
Etimalogiyasına nəzər salsaq, “mənlik” sözünün “özü”, “şəxsiyyəti”, “varlığı” mənalarını ifadə etdiyini görürük. “Mənliksiz” isə bu “mənlik”dən məhrum olmağı, yəni özünə, varlığına və dəyərinə qarşı laqeydliyi, bəzən isə bilərəkdən imtina etməyi ifadə edir. Bu, sadəcə olaraq xaraktersiz olmaqdan daha dərin bir məna daşıyır.
Cümlə içərisində istifadəsi nümunələri ilə mənasını daha aydın şəkildə göstərək:
- Mənliksiz davranışı ilə hamını təəccübləndirdi.
- O, mənliksiz bir adam idi, hər kəsin ayağına düşürdü.
- Hərəkətləri tamamilə mənliksiz və düşüncəsiz idi.
- Bu qədər mənliksiz insanla ilk dəfə qarşılaşırdım.
- Onun mənliksiz hərəkətləri ona ağır nəticələr gətirdi.
Göründüyü kimi, “mənliksiz” sadəcə heysiyyətsizliyi deyil, eyni zamanda xarakter zəifliyini, əxlaqsızlığı, vicdansızlığı və özünə hörmətsizliyi də əhatə edir. Verilən nümunə cümlədə ("Mələyin hər şeyə dözdüyünü gördükdə mənliksiz, heysiyyətsiz bir...") “mənliksiz” sözü “heysiyyətsiz” sözü ilə birlikdə istifadə olunaraq mənanı daha da gücləndirir və konkret bir vəziyyətdəki əxlaqi tənəzzülü vurğulayır.