Mələtmək sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış, lakin izahlı lüğətlərdə kifayət qədər ətraflı izahı olmayan bir feldir. Lüğətlərdə əsasən "icb etmək, ağlatmaq, sızıldatmaq" mənalarında verilsə də, daha dəqiq və geniş bir izah vermək mümkündür.
Mələtmək, birisinin, xüsusilə uşağın, ağlamasına, sızıldamasına, kədərlənməsinə və ya ümumiyyətlə, xoşagəlməz bir emosional vəziyyətə düşməsinə səbəb olmaq deməkdir. Bu, sadəcə ağlatmaqdan daha çox əhatəli bir məna kəsb edir. Mələtmək hərəkəti, fiziki təzyiq, ədalətsiz davranış, qorxutma, hədə-qorxu, təhqir və ya əsəbləşdirici bir söz, hətta bir hadisənin şahidi olmaq nəticəsində baş verə bilər. Beləliklə, mələtmək, əzab vermək, incitmək, ruhi əziyyətə səbəb olmaq kimi mənaları da özündə ehtiva edir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "mələm" sözü ilə əlaqəli olduğunu düşünmək olar. Mələm, xəstəlik, yarada ağrıyı azaldan bir maddədir. Bu baxımdan "mələtmək" "ağrı vermək, əzab vermək" mənalarında da başa düşülə bilər. Ancaq bu, yalnız bir ehtimal olaraq qalır, çünki sözün etimologiyası tam dəqiqləşdirilməyib.
Cümlə içində istifadəsi nümunələri:
- Qardaşı onu mələtmək üçün oyuncağını gizlətdi.
- Ana uşağı mələtməmək üçün hər şeyi etdi.
- Sözləri məni dəhşətli dərəcədə mələtdi.
- O hadisə onu uzun müddət mələtdi.
- Bu xəbər onu mələtdi, günlərlə özündən çıxa bilmədi.
Yekun olaraq, "mələtmək" sözünün mənası sadəcə "ağlatmaq"dan daha genişdir və bir insanın emosional və psixoloji halına mənfi təsir göstərən hər hansı bir hərəkət və ya hadisəni ifadə edir. Bu, daha çox bir insanın ruhi vəziyyətinə vurulan zərbəni ifadə edən bir sözdür.