Məktəbdənkənar (sifət): Bu söz, əsasən "məktəb" sözünün məkan və ya zaman baxımından məhdudluğunu göstərən, "kənar" sözü ilə birləşərək meydana gəlmiş bir sifətdir. "Məktəb" sözünün əhatə etdiyi tədris proqramı, tədris mühiti və tədris saatlarından kənar, onlardan müstəqil olan hər hansı bir fəaliyyəti, hadisəni və ya vəziyyəti ifadə edir. "Kənar" sözü burada həm məkanda, həm də zamanda ayrılıq, xaricdə olma mənasını verir.
Daha geniş izah etmək üçün, "məktəbdənkənar" sifətinin aşağıdakı mənalarda işlədildiyini vurğulamaq olar:
- Məkan baxımından: Məktəb binasının, ərazisinin və ya tədris müəssisəsinin nəzarəti altında olmayan ərazilərdə baş verən hadisələrə aiddir. Məsələn: "Məktəbdənkənar tədbir bağçada keçirildi."
- Zaman baxımından: Dərs saatlarından, tətil günlərindən və ya məktəbin tədris planına daxil olmayan vaxtlarda baş verən fəaliyyətlər üçün istifadə olunur. Məsələn: "Məktəbdənkənar vaxtlarında o, rəsm dərnəyinə gedirdi."
- Fəaliyyət növü baxımından: Məktəbin tədris proqramına daxil olmayan, lakin təhsilə dəstək verən və ya şagirdlərin inkişafına yönələn əlavə fəaliyyətlər üçün işlədilir. Məsələn: "Məktəbdənkənar fəaliyyətlər arasında idman, musiqi və sənət dərnəkləri var idi."
- Təşkilat növü baxımından: Məktəb tərəfindən təşkil olunmayan, ancaq məktəblilərin iştirak etdiyi müxtəlif təşkilatlar və ya qruplar üçün də istifadə edilə bilər. Məsələn: "Məktəbdənkənar təşkilatlar şagirdlərin sosial fəallığını artırır."
Beləliklə, "məktəbdənkənar" sifəti, məktəbin tədris prosesinin və təşkilatının hüdudlarından kənarda qalan hər şeyi əhatə edən daha geniş və çoxşaxəli bir məna kəsb edir. Sözün mənşəyi aydın şəkildə türk dilinə məxsusdur və əsasən "məktəb" və "kənar" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib. Bu sözün sinonimi kimi "məktəbdən kənar" ifadəsi də işlədilə bilər, lakin "məktəbdənkənar" daha qısa və üslubi cəhətdən daha uyğun sayılır.