Məktəbçi sözü köhnəlmiş bir sözdür və əsasən "məktəbdar" sözünün sinonimi kimi işlənir. Lüğətlərdəki qısa izahı sözün tam mənasını əks etdirmir. Daha geniş və dəqiq şəkildə izah etmək üçün sözün tarixi kontekstini və istifadə sahələrini nəzərə almaq lazımdır.
Əvvəla, "məktəbçi" sözü "məktəbdə təhsil alan şəxs" mənasını ifadə edir. Lakin sadəcə "şagird" və ya "tələbə" sözlərinin sinonimi deyil. "Məktəbdar" sözü ilə müqayisədə "məktəbçi" sözü daha çox gündəlik dilə, xalq arasında işlənən ifadəyə daha yaxındır. Daha sadə, daha qeyri-rəsmi bir üslubda istifadə olunur. Məsələn, "məktəbdar" sözü rəsmi bir mətn və ya ədəbi bir əsərdə daha uyğun olarkən, "məktəbçi" sözü daha çox söhbət dilində, danışıqda işlənirdi.
Tarixi kontekstdə "məktəbçi" sözünün istifadəsi, məktəblərin yayılması və təhsilin inkişaf səviyyəsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Köhnə dövrlərdə, məktəblər indiki kimi geniş yayılmadığı üçün "məktəbçi" olmaq xüsusi bir statusu ifadə edə bilərdi. Yəni, təhsil almaq imkanı olan, oxuma-yazma bacarığına malik olan az sayda insanın bir hissəsi kimi qəbul edilə bilərdi. Bu mənada, söz müəyyən bir sosial qrupa mənsubiyyəti də bildirə bilərdi.
Sözün etimologiyasına gəldikdə, "məktəb" kökü ilə "-çi" şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlib. "-çi" şəkilçisi "kimisə" və ya "nəyisə" bildirən şəxs və ya əşya mənası verir. Beləliklə, "məktəbçi" sözü "məktəblə əlaqəli olan şəxs" mənasını ifadə edir.
Misal olaraq verilən "Bir belə söz də deyirlər ki, sizin kalba Aşır; Yeni məktəbçilər ilə gecə-gündüz yanaşır" cümləsində "məktəbçi" sözü yeni məktəbə başlayan, gənc şagirdlər mənasında işlənmişdir. Burada sözün sadəliyi və gündəlik danışıq dilinə uyğunluğu aydın görünür.