Məhək (ər. مِحَكّ - miḥakku) – qızıl və gümüşün, eləcə də digər qiymətli metalların əyarını, yəni təmizliyini və ya saf nəcibliyini təyin etmək üçün istifadə edilən bir növ qara və ya tünd rəngli daşdır. Bu daşın tərkibi əsasən qara maqnetit və ya başqa bir oxşar mineral ola bilər. Məhək daşı metalları sınamaq üçün istifadə edildikdə, metalların tərkibindəki qızıl və gümüşün miqdarını müəyyən etməyə imkan verir. Daşa sürtülən metalın buraxdığı izlər, onun əyarını təyin etmək üçün əsas götürülür. İzlərin rəngi və intensivliyi, metalın təmizlik dərəcəsini göstərir. Bu üsul, əsrlər boyu zərgərlik və metallurgiya sahələrində geniş yayılmışdır.
Məhək sözünün məcazi mənası isə bir şeyin keyfiyyətini, dəyərini, doğruluğunu, səmimiyyətini, əsl mahiyyətini yoxlamaq, sınamaq, aşkara çıxarmaq deməkdir. Belə ki, hər hansı bir hadisə, şəxs və ya əşyanın sınaqdan keçirilməsi, onun əsl üzünü göstərməsi üçün həmin hadisə, şəxs və ya əşya məhək daşı kimi nəzərdən keçirilir. Məsələn, “Bu ağır sınaqlar onun əsl simasını məhək daşından keçirdi” ifadəsi, sınaqlardan sonra həmin şəxsin əsl xarakterinin aşkara çıxdığını göstərir. Yaxud, “Bu layihənin uğuru, investorların qoyduğu sərmayənin məhək daşı olacaqdır” ifadəsində isə, layihənin nəticələri investorların sərmayəsinin dəyərini və düzgünlüyünü göstərəcəkdir.
Müxtəlif cümlələrdə məhək sözünün necə işlədilməsinə dair nümunələr:
- Zərgər, qızılı məhək daşı ilə sınadı.
- Həyatın çətinlikləri onun səbrinin məhək daşı oldu.
- Yeni texnologiyanın effektivliyi, uzunmüddətli istifadənin məhək daşı ilə müəyyən olunacaq.
- Dostluğumuz, zamanın məhək daşından keçdi.
- Onun sözləri, həqiqətin məhək daşı kimi ortaya çıxdı.