Melassa (fr. mélasse) şəkər istehsalı prosesinin yan məhsulu olan qatı, yapışqan və qaranlıq rəngli bir mayedir. Əsasən şəkər çuğunduru və ya şəkər qamışından əldə edilir. Şəkər kristallarının ayrılmasından sonra qalan bu sıx maye, hələ də əhəmiyyətli miqdarda şəkər, minerallar və digər üzvi birləşmələr ehtiva edir.
Melassanın ən geniş tətbiq sahəsi heyvan yemi kimi istifadəsidir. Yüksək enerji dəyəri və zəngin qida tərkibi sayəsində mal-qara, donuz və quşların bəslənməsində əlavə qida mənbəyi kimi istifadə olunur. Melassa, həmçinin, onların həzm sistemini yaxşılaşdırır və bəslənmənin ümumi effektivliyini artırır.
Lakin melassanın istifadəsi heyvan yemi ilə məhdudlaşmır. Sənayenin müxtəlif sahələrində də geniş tətbiq olunur. Məsələn, spirt istehsalında xammal kimi, çörəkçilikdə maya qidalandırıcı kimi, fermentasiya proseslərində qida mənbəyi kimi istifadə olunur. Həmçinin, bəzi bioyanacaq istehsalı proseslərində və hətta bəzi növ gübrələrin istehsalında da tətbiq olunur.
Melassanın tərkibindəki yüksək miqdarda şəkər, onun təbii fermentasiyaya meylli olmasına səbəb olur. Bu xüsusiyyət, spirt və ya digər üzvi turşuların istehsalında istifadə olunmasına imkan verir. Beləliklə, melassa sadəcə bir tullantı məhsulu deyil, dəyərli bir yan məhsuldur ki, sənayenin müxtəlif sahələrində yenidən istifadə olunaraq iqtisadi və ekoloji fayda gətirir.
Qeyd edək ki, "qara patka" ifadəsi melassanın rənginə və qatı görünüşünə istinad edir. Bu ifadə, melassanın xalq arasında yayılmış adlarından biridir.