Azərbaycan dilində "ya" bağlacı, seçim və ya ehtimal bildirən bir söz birliyidir. Qrammatik cəhətdən iki fərqli fikri, hadisəni, vəziyyəti və ya alternativ seçimləri bir-birinə bağlayaraq, onlardan birinin reallaşmasını təklif edir. "Ya" bağlacı "ya da", "ya da ki", "ya ki" variantları ilə də işlədilə bilər, mənasında heç bir fərq yaratmır, yalnız üslubi fərqlərə yol açır. "Ya da" variantı daha formal, "ya ki" variantı isə daha qeyri-formal üslubda istifadə olunur.
Funksional olaraq, "ya" bağlacı bir cümlədə iki müstəqil fikri birləşdirir və bu fikirlərdən birinin mümkünlüyünü, doğruluğunu və ya baş vermə ehtimalını ifadə edir. Bu bağlaçın əsas mənası "və ya" demək olsa da, "ya" bağlacının "və ya"dan əsas fərqi, "və ya"nın hər iki seçimin eyni anda mümkünlüyünü ifadə etməsi, "ya"nın isə yalnız birinin baş verə biləcəyini bildirməsidir. Məsələn, "Çay içəcəyəm ya qəhvə içəcəyəm" cümləsində həm çay, həm də qəhvə içmək mümkün deyil, yalnız birini seçmək mümkündür.
Etimoloji baxımdan "ya" bağlacının kökü qədim türk dillərindən gəlir və seçmə mənasını əks etdirən köhnə bir leksik vahiddir. Müxtəlif türk dillərində bu sözün fonetik və morfoloji dəyişikliklər keçirdiyini görmək mümkündür. Ədəbiyyatımızda "ya" bağlacının çox geniş istifadəsi var və klassik ədəbiyyat nümunələrindən müasir ədəbiyyata qədər hər dövrdə təbii və sərbəst bir şəkildə işlədilir.
Misal olaraq verilən "Ya təmə kəs həyat zövqündən; Ya ləbiləli-dilsitandan keç" misrasında "ya" bağlacı iki fərqli həyat tərzini, iki müxtəlif yolu göstərir. Şeirə görə insan ya təməl ehtiyaclarından məhrum qalaraq həyat zövqündən məhrum olur, ya da ləbiləli (şirin sözlü) və dilsitandan (dilbaz) insanlardan keçərək bu zövqdən yararlana bilər. Bu misal "ya" bağlacının iki alternativ və qarşılıqlı olaraq istisnaedici seçimi necə ifadə etdiyini aydın göstərir.