Vüzuh (ər. واضح - vāḍiḥ "aydın, açıq, aşkar" sözündən) klassik Azərbaycan ədəbi dilində aydınlıq, aşkarlıq, şərh və izaha ehtiyac duyulmayan dərəcədə açıq-aşkarlıq mənalarında işlənən bir sözdür. "Vüzuh" sadəcə "aydınlıq" və ya "aşkarlıq"dan daha geniş bir məna kəsb edir. O, məsələnin tamamilə anlaşılır və qaranlıq tərəfi olmayan, hər cür şübhə və qeyri-müəyyənlikdən uzaq olduğunu ifadə edir.
Məsələn, bir mətndəki vüzuh, həm dilin sadəliyi və anlaşıqlığını, həm də fikrin məntiqi ardıcıllığını və dəqiqliyini əhatə edir. Bir şəxsin davranışındakı vüzuh isə onun niyyətlərinin açıq-aşkar olması, ikiüzlülükdən uzaq olması mənasını daşıyır. Beləliklə, "vüzuh" sözü, obyektiv həqiqətin tam və aydın şəkildə ifadəsini təsvir edir.
Müasir Azərbaycan dilində "vüzuh" sözü elmi və ədəbi yazılarda daha çox rast gəlinir. Gündəlik dil istifadəsində "aydınlıq", "aşkarlıq", "vazehlik" kimi sinonimləri daha çox işlənir. Ancaq "vüzuh" sözünün klassik ədəbiyyatımızda məxsus incə və dərin mənası onun müasir dil istifadəsində də qiymətləndirilməli və unutdurulmamalıdır.
Fərqli cümlələrdə işlənmə nümunələri:
- Onun izahı vüzuh ilə seçilirdi.
- Mətndəki vüzuh oxuyucuların anlamasını asandlaşdırırdı.
- Əsərin bütövlükdə vüzuhu oxucuya dərin təəssürat bağışlayır.
- Onun davranışında heç bir vüzuh yox idi; hərəkətləri qaranlıq və anlaşılmaz idi.