Vaks [alm. Wachs] – Dəri ayaqqabılara, əşyalara, ya da digər dəri məmulatlarına sürtmək üçün istifadə olunan, heyvan piyi, mum və ya bitki mənşəli yağlardan hazırlanan qara və ya qəhvəyi rəngli bir növ sürtkü maddəsidir. Əsasən dərini nəmləndirmək, qorumaq, parlaqlığını artırmaq və çatlamamasını təmin etmək məqsədilə istifadə olunur. Kompozisiyası istifadə sahəsindən və istehsalçıdan asılı olaraq dəyişə bilər; bəzi vakslar mumun daha yüksək nisbətini, bəziləri isə piyin daha yüksək nisbətini ehtiva edir. Bundan əlavə, tərkibinə rəngverici maddələr, qoruyucu maddələr və ətir əlavə edilə bilər.
Almanca "Wachs" sözündən götürülmüşdür ki, bu da "mum" mənasını verir. Vaksın tərkibində mumun olması onun dəri üzərində qoruyucu təbəqə əmələ gətirməsinə və nəmin dəri içərisinə hopmasını maneə törətməsinə imkan verir. Əvvəllər əsasən təbii maddələrdən hazırlanırdısa da, müasir dövrdə kimyəvi əlavələrin də daxil olduğu müxtəlif növləri mövcuddur.
Misallar:
"Qoca kişinin köhnəlmiş çəkmələrinə vaks çəkdi." - Bu cümlədə "vaks" sözü dərini qorumaq və parlaqlıq vermək üçün istifadə olunan bir maddə kimi işlənir.
"Ayaqqabıların parıltısını qorumaq üçün hər həftə vaks çəkmək lazımdır." - Burada "vaks" sözü ayaqqabının müntəzəm baxımı üçün zəruri bir vasitə kimi təqdim edilir.
"Dəri kürəyini qorumaq üçün xüsusi bir vaks istifadə etdi." - Bu nümunə "vaks"ın dəri məmulatlarının müxtəlif növlərində istifadə edilə biləcəyini göstərir.