Vağanımaq (f.): Bu fe'l, əsasən kənd təsərrüfatı ilə bağlı olub, bitkilərin vaxtında biçilməməsi və ya yığılmamağı, nəticədə isə məhsulun ziyan görməsi və ya itirilməsi mənasını verir. Daha geniş izah etsək, vağanımaq, bitkinin yetişmə dövrünü keçməsi, biçin və ya yığım vaxtının ötməsi nəticəsində məhsulun keyfiyyətinin aşağı düşməsi və ya tamamilə yararsız hala düşməsidir. Bu proses həm taxıl bitkiləri, həm də digər kənd təsərrüfatı məhsulları üçün istifadə oluna bilər. Məsələn, buğda vağanıb deyəndə, buğdanın yetişdikdən sonra biçilməyib qalması və keyfiyyətinin itirilməsi nəzərdə tutulur.
Etimoloji baxımdan, sözün mənşəyi "vaxt" və "yığmaq" felindən törəmə ola bilər. "Vağ" komponenti vaxtı, müəyyən dövrü ifadə edir. Beləliklə, "vağanımaq" "vaxtını ötmək, vaxtında yığılmaq" mənasını əks etdirir. Burada "yığmaq" feli geniş mənada işlənir və yalnız əkin məhsullarının toplanması deyil, ümumiyyətlə, bir işin, vəzifənin vaxtında yerinə yetirilməməsi mənasını da ehtiva edə bilər.
Cümlədə istifadəsinə nümunələr:
- Yaz yağışları çox oldu, üzüm vağanıdı.
- Taxıllar vağanıb, məhsul az olacaq.
- İş vağanıdı, vaxt itkisinə yol verməməliyik.
- Mirzə bir gün baxdı ki, onun tarlası tamamən yetişib vağanıyıbdır. (Verilən nümunədə olduğu kimi, bu cümlədə bitkinin vaxtında yığılmaması nəticəsində ziyanın olduğunu bildirir).
Göründüyü kimi, "vağanımaq" feli, əsasən kənd təsərrüfatı kontekstində istifadə olunsa da, metaforik mənada da işlənə bilər. Yəni, hər hansı bir işin, vəzifənin vaxtında yerinə yetirilməməsi üçün də istifadə oluna bilər. Bu mənada, "vağanımaq" sözü, "gecikmek", "təxirə salmaq" kimi fellərlə sinonim ola bilər, lakin daha çox məhsulun keyfiyyət itirməsi və ziyanla bağlı konkret bir hadisəni təsvir edir.