Üzəgülən sifəti, əsasən Azərbaycan dilində işlənən və ikiüzlülüyü, riyakarlığı və yaltaqlığı ifadə edən bir söz olaraq təsvir edilə bilər. Lüğətlərdə sadəcə "ikiüzlü, riyakar, yaltaq" kimi təriflənsə də, mənasının daha dərin və çoxşaxəli olduğunu vurğulamaq lazımdır.
Üzəgülən insan, özünün həqiqi hisslərini və niyyətlərini gizlədərək, başqalarının xoşuna gələcək şəkildə davranır. Bu davranış, xüsusilə öz mənfəəti üçün başqalarının etimadından istifadə etmək məqsədi daşıyır. Yəni, üzəgülənlik sadəcə riyakarlıq deyil, həm də hesablanmış, qəsdli bir davranış formasıdır. Bu şəxs, açıq və səmimi deyil, hər bir şəxsə fərqli üz göstərir və fikir və hərəkətlərində tutarlılıq yoxdur. Onlar situasiyaya uyğun olaraq davranışlarını dəyişirlər və bununla da öz məqsədlərinə çatmağa çalışırlar.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "üz" və "gülən" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. "Üz" sözü burada "sifa, görünüş" mənasında işlənir. "Gülən" isə riyakar, saxtalıq dolu bir təbəssümü ifadə edir. Yəni, üzəgülən insanın "gülüşü" gerçək deyil, səmimiyyətdən uzaq, qəsdli və ya məcburi bir ifadədir. Bu, sözün mənasını daha da dəqiqləşdirir.
İstifadə nümunələri:
"O, üzəgülən bir insandı, hər kəsə ayrı bir üz göstərirdi." - Bu cümlədə üzəgülən sözü, həmin insanın ikiüzlülüyünü və riyakarlığını vurğulayır.
"Üzəgülənlərin sözlərinə inanmaq olmaz." - Bu cümlə isə ümumiləşdirilmiş şəkildə üzəgülən insanların etibarsızlığını ifadə edir.
"Üzəgülənin biridir" ifadəsi isə, bir insanın üzəgülən xüsusiyyətlərini qısa və kəskin şəkildə ifadə etmək üçün işlənir.
Nəticə olaraq, üzəgülən sözü sadəcə ikiüzlülüyü deyil, hesablanmış, mənfəət əldə etmək məqsədilə qurulmuş riyakarlığı və yaltaqlığı ifadə edir. Bu söz, insanın davranışındakı səmimiyyətsizlik və əsl niyyətlərini gizlətmə bacarığını vurğulayır.