Tünbətün [fars. تُنبِتُون] - Azərbaycan dilinə fars dilindən daxil olmuş, söyüş mənasını ifadə edən bir sözdür. Lüğətlərdə sadəcə "söyüş məqamında işlənən söz" kimi qeyd olunsa da, mənası və işlənmə üsulu daha geniş və dəqiq şəkildə izah edilə bilər. "Tünbətün" sözü, əsasən, qadınlara qarşı işlədilən, kəskin və hörmətsizlik ifadə edən bir söyüşdür. Mənası "lənətli, bədbəxt, alçaq" kimi ifadələri əhatə edir və söyüşün intensivliyini artırmaq üçün işlədilir. Sözün leksik mənası ilə yanaşı, kontekstə bağlı olaraq, işlədilməsində güclü emosional yük daşıyır və söyən şəxsin qarşı tərəfə olan nifrətini, qəzəbini və ya nəzarət etmək istəyini açıq şəkildə ifadə edir. Ona görə də, sadəcə "söyüş" demək, sözün ifadə etdiyi anlamın tamlığını əks etdirmir.
Misal olaraq, verilən sitatda “[Hacı Qənbər:] Tünbətünün qızı, sürün buradan!” ifadəsində, “tünbətün” sözü həm qadına yönəlmiş kəskin bir söyüş kimi, həm də onun nəslinə, mənşəyinə olan hörmətsizliyi vurğulayır. Bu mənada “tünbətünün qızı” ifadəsi, qarşı tərəfi alçaldan, onu mənəvi cəhətdən təhqir edən bir vasitə kimi işlənir.
“Tünbətün olsun (düşsün)” ifadəsi isə, birbaşa lənət, qarğış və ya pis bir şeyin başına gəlməsini arzulayan bir nida kimi işlənir. Bu halda, sözün əsas mənası daha çox “lənətə gəlsin”, “bədbəxt olsun” kimi ifadələrlə eyniləşdirilə bilər. İşlənmə üsulu baxımından, "tünbətün" sözünün həm müstəqil olaraq, həm də "tünbətünün qızı", "tünbətün olsun" kimi ifadələr daxilində işlənməsi müşahidə olunur. Beləliklə, sözün kontekstə bağlı olaraq fərqli mənalı və emosional yükü olan bir neçə formada işlənmə imkanı mövcuddur.
Yekun olaraq, "tünbətün" sözü, sadəcə bir söyüş olmaqdan daha çox, güclü emosional yüklü, mədəniyyətimizin dilinə fars dilindən keçmiş, qarşı tərəfi alçaltmaq və lənətləmək məqsədilə işlənən bir ifadədir. Onun mənası və işlənmə üsulu daha dərin və geniş təhlil tələb edir.