izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Trilogiya [yun. τριλογία - trilogia: üç + λόγος - logos: söz, fikir, əsər] termini ədəbiyyat və musiqidə bir müəllifin yazdığı və ya bəstələdiyi, ideya və mövzu baxımından bir-biri ilə sıx bağlı olan üç əsəri (roman, hekayə, poema, simfoniya, opera və s.) ifadə edir. Bu əsərlər ayrı-ayrılıqda mövcud ola bilsələr də, ümumi bir konsepsiya, süjet xətti, personajlar və ya bəstəkarın üslub xüsusiyyətləri ilə bir-biri ilə əlaqəlidirlər. Trilogiyanın hissələri xronoloji ardıcıllıqla, paralel olaraq və ya hətta əks xronoloji ardıcıllıqla yerləşdirilə bilər. Əsas odur ki, üç əsərin arasında mənalı və aydın bir əlaqə mövcud olsun.

Trilogiya anlayışı, əsasən, ədəbiyyatda geniş yayılmışdır. Üç hissəli romanlar, hekayələr və pyeslər tez-tez trilogiya kimi təqdim olunur. Müəllif əsərlər arasında müəyyən bir mövzu və ya ideyanı inkişaf etdirir, personajların həyatının müxtəlif mərhələlərini, bir hadisənin müxtəlif aspektlərini və ya müxtəlif nöqteyi-nəzərlərdən yanaşmanı nümayiş etdirir. Misal üçün, bir trilogiya üç ayrı nəslin taleyini izah edə, bir müharibənin başlanğıcını, davamını və nəticəsini göstərə və ya eyni hadisəni üç fərqli personajın gözü ilə təsvir edə bilər.

Musiqidə isə trilogiya daha az istifadə olunur, lakin bəzi bəstəkarlar üç hissəli simfoniyalarını və ya operalarını belə adlandıra bilərlər. Bu halda, əsərlərin bir-biri ilə bağlılığı musiqi mövzularının, harmonik strukturun və ya bütövlükdə əsərin konsepsiyasının ümumi xüsusiyyətləri ilə müəyyən edilir.

Əzizə Cəfərzadənin “Eldən-elə”, “Aləmdə səsim var” əsərləri trilogiyanın yalnız iki hissəsini təşkil edir. Üçüncü əsərin mövcud olmaması trilogiya anlayışının tam mənasında tətbiqini mümkün etmir. Bu əsərlər arasındakı mövzu və ya ideya əlaqəsinin təfərrüatı aydın deyil, buna görə də onların trilogiya olub-olmaması mübahisəli bir məsələdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz