Trafaret (ital. traforetta – deşilmiş) termini, əsasən, bir şeyə köçürülməli olan şəkil və ya yazı nümunəsini ifadə edir. Bu nümunə, adətən, nazik, möhkəm materialdan (məsələn, metal, plastik, karton) hazırlanır və üzərində kəsilmiş, deşilmiş hissələr vasitəsilə müəyyən bir forma, yazı və ya şəkil əldə edilir. Bu deşilmiş hissələr vasitəsilə boya, rəng və ya digər materialların keçməsi ilə arxa tərəfdə təkrarlanan bir naxış, şəkil və ya yazı əldə olunur. Beləliklə, trafaret, çoxlu sayda eyni nüsxənin tez və asanlıqla yaradılmasına imkan yaradır.
Trafaretin əsas xüsusiyyəti onun təkrarlana bilməsi və standartlaşdırılmış nəticə verməsidir. Bu xüsusiyyət onu sənaye istehsalında, reklamçılıqda, sənət əsərlərinin kopyalanmasında, həmçinin müxtəlif dekorativ işlərdə geniş istifadə olunan bir alət halına gətirir. Mürəkkəb, boya və ya digər rəngləyici maddələrin trafaret vasitəsilə səthə tətbiqi, əl ilə və ya xüsusi avadanlıqla həyata keçirilə bilər.
Trafaret sözünün leksik mənası ilə bağlı olaraq, onun “deşilmiş” mənasını ifadə edən italyan mənşəli söz olduğuna diqqət yetirmək vacibdir. Bu, trafaretin əsas funksiyasını – materialların deşilmiş hissələrdən keçməsi ilə şəkil və ya yazıların təsvir edilməsini tam şəkildə əks etdirir. Sözün istifadəsi nəinki rəsm və yazı nümunələrinə, həmçinin istənilən forma və naxışın kopyalanmasına tətbiq oluna bilər. Məsələn, paltarlara naxış vurmaq, divarlara rəsm çəkmək və ya şablon üsulu ilə işləmək zamanı da "trafaret" termini işlənə bilər.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Rəssam divara böyük bir trafaret vasitəsilə şəkil çəkdi.
- Şirkət yeni loqosu üçün trafaret hazırladı.
- Karton kağızdan kəsilmiş trafaret vasitəsilə tortu bəzədilmişdi.
- Sənətkar trafaret texnikasından istifadə edərək unikal bir naxış yaratdı.