izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Tökdürmək sözü Azərbaycan dilində geniş məna çalarlarına malik bir felldir. Əsas mənası “icbarla tökmə işi gördürmək”, yəni birinin əşyanı, mayeni və ya digər bir maddəni boşaltmasına, töküb yerini dəyişməsinə məcbur etmək deməkdir. Bu mənada “tökdürmək” fəaliyyətin icrası üçün təzyiq, əmr və ya zorakılıq elementlərini özündə ehtiva edə bilər.

Lüğətlərdəki sadə tərif – “tökmə işi gördürmək; boşaltdırmaq, tökməyə məcbur etmək” – sözün əsas mənasını əhatə etsə də, onun istifadə sahəsini tam olaraq əks etdirmir. Məsələn, “Dəni kisələrə tökdürmək” cümləsində tökdürmə aktı birbaşa fiziki güc tətbiqini tələb edə bilər. Lakin "Suyu vedrələrə tökdürmək" cümləsində bu daha çox bir əmr, bir təlimat xarakteri daşıyır. İkinci halda, fiziki zor tətbiqindən daha çox, insanlar arasındakı iyerarxik münasibətlər əks olunur; birinin digərindən bir işin icrasını tələb etməsi.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, “tök-” fel kökünün əsas mənası “axıtmaq”, “boşaltmaq”dır. "-dür-" əlavəsinin isə səbəb, icraçı və ya məcburiyyət mənası ifadə etdiyini görürük. Beləliklə, "tökdürmək" felinin əsasında başqasının işinin icrasında məcburiyyət və ya əmr var.

Müxtəlif kontekstlərdə "tökdürmək" fərqli mənalar kəsb edə bilər. Məsələn, "qəzəbini tökdürmək" ifadəsində fiziki tökmə yox, emosional boşalmanın şiddətli forması nəzərdə tutulur. Bu mənada "tökdürmək" kəskin və intensiv bir hərəkəti təsvir edir.

Ümumiləşdirərək demək olar ki, "tökdürmək" feli bir əşyanın və ya maddənin icbarla boşaldılması, axıdılması və ya səpələnməsi deməkdir. Bu icbar fiziki qüvvə, əmr, təzyiq və ya digər təsir üsulları vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər və həm fiziki, həm də məcazi mənada istifadə oluna bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz