Tozluq (is. bot.) – Çiçək erkəkciyinin toz əmələ gətirən yuxarı hissəsidir. Daha dəqiq desək, erkəkciyin anter adlanan hissəsidir və bu hissədə mikrosporalar (tozcuqlar) əmələ gəlir və yetişir. Tozluq, adətən iki lobdən (teka) təşkil olunur və hər lobanın daxilində isə bir və ya daha çox toz kisəsi (polen kisəsi) yerləşir. Bu kisələr içərisində mikrosporalar mayoz bölünmə yolu ilə əmələ gəlir və daha sonra polen dənələrinə çevrilir.
Tozluğun morfologiyası və quruluşu müxtəlif bitki növlərində fərqli ola bilər. Məsələn, tozluğun forması, ölçüsü, rəngi və səthi strukturu bitkinin növünə, hətta cinsinə görə dəyişir. Bu xüsusiyyətlər bitkinin tozlanma üsulunun müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayır. Tozluqlar həmçinin müxtəlif üsullarla açılır və tozcuqları (polen dənələrini) ətraf mühitə yayır. Bu açılma mexanizmi bitki növünə xas xüsusiyyətlərə malikdir.
Terminoloji baxımdan "toz kisəsi" və "toz yuvası" ifadələri tozluğun tozcuqlar əmələ gətirən hissəsini ifadə etmək üçün istifadə olunur və "tozluq" termini ilə sinonim kimi qəbul edilə bilər. Lakin, "tozluq" daha ümumi və geniş bir termin olaraq, bütün tozcuq əmələ gətirən strukturu əhatə edir.
Etimologiya: "Tozluq" sözü "toz" sözündən əmələ gəlmişdir. "Toz" sözünün kökü isə türk dillərindəki *toz- kökü ilə əlaqələndirilə bilər. "-luq" şəkilçisi isə məkan, vasitə və ya xassə bildirən bir şəkilçidir. Beləliklə, "tozluq" sözü "tozun olduğu yer", "toz əmələ gətirən orqan" mənasını ifadə edir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Gülün tozluqları parlaq sarı rəngdə idi.
- Bioloq çiçəyin tozluğunun quruluşunu diqqətlə araşdırdı.
- Tozluğun açılması tozcuqların yayılmasına səbəb olur.
- Bitkinin tozluqları həşəratlar tərəfindən tozlanır.