izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Toqqac sözü Azərbaycan dilində əsasən iki əsas mənada işlənir. Birincisi, yorğan, döşək, palaz kimi toxuculuq məmulatlarını çırpmaq üçün istifadə edilən nazik, uzun və adətən ağacdan hazırlanmış çubuqdur. Bu mənada toqqac, çırpma əməliyyatını həyata keçirmək üçün xüsusi hazırlanmış bir alətdir. Məsələn: "Qoca qadın toqqacla palazı çırpıb təmizləyirdi." bu cümlədə toqqacın məişətdə istifadə olunan alət kimi rolu önə çəkilir.

İkincisi isə, toqqac sözü bəzən səs təəssüratı yaratmaq üçün işlənir. Yəni, toqqacla vurulan səsin, konkret olaraq, taqqıltının özü nəzərdə tutulur. Bu mənada söz metaforik məna daşıyır. "Gülaranın palazlara, gəbələrə endirdiyi toqqacların taqqıltısı ətrafa yayılırdı" cümləsində toqqac sözü bir tərəfdən aləti, digər tərəfdən isə həmin alətin yaratdığı səsi ifadə edir. Bu mənada toqqacın səs və təsir gücünə vurğu edilir. Bu səs, adətən tez-tez və ardıcıl vurulan zərbələrlə əlaqələndirilir və müəyyən bir ritm və səs-küy yaradır.

Toqqac sözünün etimologiyası ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur, lakin türkiyə dilləri ailəsindən olan digər dillərdə də oxşar mənalarda işlənən sözlərlə əlaqələndirilə bilər. "Toq" felindən törəmə ola bilər və "vurmaq", "çırpmaq" mənalarını ehtiva edir. "-ac" əlavəsinin isə alət bildirən əlavə olması ehtimalı yüksəkdir. Beləliklə, toqqac sözü "vurmaq üçün vasitə" kimi də izah edilə bilər.

Ümumilikdə, toqqac sözü həm konkret (alət kimi), həm də metaforik (səs kimi) mənalarda işlənən, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının bir nümunəsidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz