Toxmaqlanmaq (məch.) - Toxmaqla vurulmaq, döyülmək deməkdir. Bu fellə ifadə olunan hərəkət, toxmağın zərbə qüvvəsinin və onun vurulduğu cisimlə əlaqədar olaraq müxtəlif səviyyəli fiziki təsir göstərməsini əhatə edir. Yəni sadəcə döyülmək deyil, daha çox ağır bir cisimlə, xüsusilə də toxmaqla vurulmanın nəticəsində meydana çıxan təsir nəzərdə tutulur. Bu təsir müxtəlif dərəcədə – yüngülcə toxunmaqdan tutmuş, ciddi yaralanmaya qədər - ola bilər.
Sözün etimologiyası baxımından, "toxmaq" kökü "toxunmaq" fellə əlaqədardır və fiziki təmas mənasını verir. "-lanmaq" isə məchul mənası əlavə edərək fəaliyyətin passiv olduğunu göstərir. Beləliklə, "toxmaqlanmaq" sözü, toxmaq vasitəsi ilə edilən passiv bir zərbənin əyani təsvirini verir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
"Döyüşdə əsgər şiddətli zərbədən toxmaqlanaraq yerə yıxıldı." (burada ağır, bəlkə də yaralanmaya səbəb olan bir zərbə nəzərdə tutulur)
"Uşaq təsadüfən toxmağa toxunaraq toxmaqlandı və ağladı." (burada yüngül, ağrılı bir toxunma nəzərdə tutulur)
"Qapının səs-küyündən qorxub toxmaqlanan pişik, gizləndi." (burada qorxu səbəbindən toxunma kimi hiss edilən bir təsir nəzərdə tutulur)
Göründüyü kimi, "toxmaqlanmaq" sözü məna çalarlarına görə müxtəlif kontekstlərdə işlənə bilər. Bu, həm ağır zərbələr, həm də yüngül toxunmaları təsvir etmək üçün istifadə oluna bilər. Əsas olan toxmağın vurulması və onun nəticəsində meydana çıxan təsirin vurulan cisimə təsiridir.