izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Tiyança sözü Azərbaycan dilində kiçik ölçülü tiyanı bildirir. Lüğətlərdə sadəcə "balaca tiyan, kiçik tiyan" kimi tərifi verilmiş olsa da, mənanı daha dolğun şəkildə izah etmək mümkündür. "Tiyan" özündə həm dəyirmi, həm də silindrik forma, həm də material müxtəlifliyi (gil, taxta, metal və s.) ehtiva edən bir anlayışdır. Beləliklə, "tiyança" bu xüsusiyyətlərə malik, ancaq ölçüsü etibarı ilə kiçik olan obyekt deməkdir. Mir Cəlalın misalında göstərildiyi kimi, tiyançanın ölçüsü qumru qalasının kontekstində daha aydın olur: qala böyük, tiyança isə ona nisbətən xeyli kiçikdir. Bu kiçik ölçü, tiyançanın həm də əhəmiyyətinin, həm də funksiyasının müəyyən məhdudiyyətlərə malik olduğunu göstərə bilər.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "tiyança" sözü "tiyan" sözünün kiçildici şəkilçisi "-ça" ilə əmələ gəlmişdir. Bu şəkilçi sözə kiçik ölçü, incəlik və ya sevimlilik mənası qatır. Deməli, "tiyança" sözü fonetik cəhətdən də "tiyan" sözündən törəmədir və onun leksik mənasını əks etdirir.

Cümlə quruluşunda "tiyança" sözü əsasən müəyyən bir tiyan növünü təsvir etmək üçün işlədilir. Mövzuya bağlı cümlələr qurmaq üçün daha çox məlumat lazımdır. Məsələn: "Qız gil tiyançanı əlində tutub, diqqətlə bəzəyirdi." və ya "Qədim qalığın qazıntılarından kiçik bir tunc tiyança tapıldı." kimi cümlələrdə "tiyança" sözü həm materialını, həm də ölçüsünü bildirərək daha konkret məlumat verir. Misallar göstərir ki, "tiyança" sözü həm konkret, həm də məcazi mənada işlənə bilər. Məsələn, məcazi mənada "kiçik bir iş, kiçik bir yardım" mənasında da istifadə oluna bilər (bu istifadə ümumi deyil).

Qısaca olaraq, "tiyança" sözü, "tiyan" sözünün kiçildici forması olub, kiçik ölçülü, dəyirmi və ya silindrik formalı, müxtəlif materialdan hazırlanmış bir əşyanı bildirir. Onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəqiqləşir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz